Suplopedia · Cel
Stawy
Ruchomość i komfort stawów, chrząstki i ścięgien.
Brak efektów dla wybranych filtrów.
Zestawienie
| Suplement | Dowody | Obszar | Badano też zdrowych |
|---|---|---|---|
| Chondroityna | Ograniczone dowody | choroba zwyrodnieniowa | nie |
| Glukozamina | Ograniczone dowody | choroba zwyrodnieniowa | nie |
| Kadzidłowiec | Ograniczone dowody | choroba zwyrodnieniowa | nie |
| Kolagen | Ograniczone dowody | choroba zwyrodnieniowa | nie |
| Kurkuma | Ograniczone dowody | choroba zwyrodnieniowa | nie |
| Kwasy omega-3 | Ograniczone dowody | zapalenie stawów, choroba zwyrodnieniowa | nie |
| MSM | Ograniczone dowody | choroba zwyrodnieniowa | nie |
| Czarnuszka | Sprzeczne wyniki badań | choroba zwyrodnieniowa | nie |
Ograniczone dowody
Chondroityna
choroba zwyrodnieniowa
W chorobie zwyrodnieniowej kolan i bioder chondroityna daje co najwyżej niewielkie zmniejszenie bólu – zbyt małe, by pacjent je odczuł; w badaniach niezależnych od producentów efekt był jeszcze mniejszy.
Badani: osoby z chorobą zwyrodnieniową kolan lub biodra (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W sieciowej metaanalizie 10 dużych badań z zaślepieniem (3803 osoby z chorobą zwyrodnieniową kolan lub biodra) chondroityna zmniejszała ból o 0,3 cm na 10-centymetrowej skali (95% przedział wiarygodności −0,7 do 0,0) – poniżej progu odczuwalnej różnicy (0,9 cm). Nie zmieniała zwężania szpary stawowej. W badaniach niezależnych od przemysłu efekty były mniejsze.
Wandel S, Jüni P, Tendal B, Nüesch E, Villiger PM, Welton NJ, Reichenbach S, Trelle S. (2010). Effects of glucosamine, chondroitin, or placebo in patients with osteoarthritis of hip or knee: network meta-analysis. BMJ, 341, c4675. DOI 10.1136/bmj.c4675 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko 4 badania z chondroityną; trzy z nich finansowane przez producentów.
- Finansowanie ze Szwajcarskiej Narodowej Fundacji Nauki; autorzy deklarują brak powiązań z zainteresowanymi firmami.
W metaanalizie 30 badań z losowaniem chondroityna (12 badań, 3082 osoby) nieco zmniejszała ból (SMD −0,22, 95% CI −0,36 do −0,07) i poprawiała sprawność stawu (SMD −0,22), ale nie zmniejszała sztywności.
Zhu X, Sang L, Wu D, Rong J, Jiang L. (2018). Effectiveness and safety of glucosamine and chondroitin for the treatment of osteoarthritis: a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Orthopaedic Surgery and Research, 13, 170. DOI 10.1186/s13018-018-0871-5 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Duża niejednorodność wyników (I² ok. 70%) i możliwa stronniczość publikacji; tylko prace po angielsku.
- Finansowanie z programów studenckich prowincji Jiangsu (Chiny); autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Glukozamina
choroba zwyrodnieniowa
U osób z chorobą zwyrodnieniową kolan glukozamina daje co najwyżej niewielkie zmniejszenie bólu, a sprawności stawu wyraźnie nie poprawia. W dużych badaniach zwykle nie była lepsza od placebo.
Badani: osoby z chorobą zwyrodnieniową kolan · osoby z chorobą zwyrodnieniową kolan lub biodra (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 18 badań z placebo (2003 r. i później; od 18 do 630 osób z chorobą zwyrodnieniową kolan, zwykle 1500 mg dziennie przez 6 tygodni do 2 lat) glukozamina dawała mały, istotny spadek bólu w skali wzrokowo-analogowej (SMD −0,19, 95% CI −0,36 do −0,03), ale nie w kwestionariuszu WOMAC (SMD −0,04) i nie poprawiała istotnie sprawności stawu ani jakości życia mierzonej WOMAC. Cztery z sześciu największych badań (≥ 100 osób) nie wykazały przewagi nad placebo.
Ogata T, Ideno Y, Akai M, Seichi A, Hagino H, Iwaya T, Doi T, Yamada K, Chen AZ, Li Y, Hayashi K. (2018). Effects of glucosamine in patients with osteoarthritis of the knee: a systematic review and meta-analysis. Clinical Rheumatology, 37(9), 2479–2487. DOI 10.1007/s10067-018-4106-2 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Różne produkty i postacie glukozaminy; tylko 7 badań opisało ukrycie przydziału do grup.
- Korzystne wyniki w japońskiej skali JKOM pochodziły z badań łączących glukozaminę z innymi składnikami.
- Autorzy nie zgłaszają konfliktów interesów; finansowanie z grantów rządowych Japonii.
W metaanalizie 30 badań z losowaniem nad chorobą zwyrodnieniową kolan lub biodra glukozamina (14 badań, 2845 osób) nie zmniejszała istotnie bólu (SMD −0,11, 95% CI −0,25 do 0,05) ani nie poprawiała sprawności stawu; dla sztywności wynik był na granicy istotności (SMD −0,31, 95% CI −0,61 do 0,00). Działania niepożądane nie były częstsze niż przy placebo.
Zhu X, Sang L, Wu D, Rong J, Jiang L. (2018). Effectiveness and safety of glucosamine and chondroitin for the treatment of osteoarthritis: a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Orthopaedic Surgery and Research, 13, 170. DOI 10.1186/s13018-018-0871-5 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Duża niejednorodność wyników (I² ok. 70%) i możliwa stronniczość publikacji; tylko prace po angielsku.
- Autorzy nazywają wynik dla sztywności istotnym, choć przedział ufności sięga zera.
- Finansowanie z programów studenckich prowincji Jiangsu (Chiny); autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Kadzidłowiec
choroba zwyrodnieniowa
W małych badaniach ekstrakt z kadzidłowca łagodził ból i sztywność przy chorobie zwyrodnieniowej kolan, ale nowsza metaanaliza nie potwierdziła efektu w całej grupie badań.
Badani: dorośli z chorobą zwyrodnieniową stawów, głównie kolan · dorośli z chorobą zwyrodnieniową kolan (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 7 badań z losowaniem (545 osób) kadzidłowiec zmniejszał ból (o 8,3 pkt na skali VAS 0–100 i 14,2 pkt w skali WOMAC), sztywność i poprawiał sprawność stawów w porównaniu z grupą kontrolną. Autorzy zalecają ostrożność ze względu na niską i średnią jakość badań oraz małe grupy.
Yu G, Xiang W, Zhang T, Zeng L, Yang K, Li J. (2020). Effectiveness of Boswellia and Boswellia extract for osteoarthritis patients: a systematic review and meta-analysis. BMC Complementary Medicine and Therapies, 20(1), 225. DOI 10.1186/s12906-020-02985-6 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- 4 z 7 badań dotyczyło mieszanek (z kurkuminą, MSM lub innym ziołem), a 2 porównywały z ibuprofenem lub glukozaminą, nie z placebo; wysokie ryzyko wybiórczego raportowania.
- Brak finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W nowszej metaanalizie 13 badań (850 osób w skali WOMAC, 1185 w skali VAS) ekstrakty kadzidłowca nie dawały istotnej poprawy w porównaniu z grupami kontrolnymi, głównie z powodu dużej niejednorodności badań. W analizie podgrup wyniki WOMAC były lepsze niż przy placebo.
Dalmonte T, Andreani G, Rudelli C, Isani G. (2024). Efficacy of Extracts of Oleogum Resin of Boswellia in the Treatment of Knee Osteoarthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Phytotherapy Research, 38(12), 5672–5689. DOI 10.1002/ptr.8336 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Bardzo różne preparaty (często mieszanki z innymi ziołami) i grupy kontrolne, w tym leki.
- Brak finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Kolagen
choroba zwyrodnieniowa
U osób z chorobą zwyrodnieniową kolan hydrolizat kolagenu może nieco zmniejszać ból. To wynik zaledwie kilku badań o wysokim ryzyku błędu; nie wiadomo, czy kolagen pomaga stawom osób zdrowych.
Badani: osoby z chorobą zwyrodnieniową kolan (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 4 badań z placebo u osób z chorobą zwyrodnieniową kolan (507 pacjentów; najczęściej 10 g hydrolizatu kolagenu dziennie, w jednym badaniu 2 g kolagenu typu II) kolagen zmniejszał ból (3 badania, 375 osób; SMD −0,58, 95% CI −0,98 do −0,18), przy dużej niejednorodności wyników (I² = 68%). Działania niepożądane nie występowały istotnie częściej niż przy placebo (OR 1,66, 95% CI 0,99–2,78), choć wynik był na granicy istotności.
Lin CR, Tsai SHL, Huang KY, Tsai PA, Chou H, Chang SH. (2023). Analgesic efficacy of collagen peptide in knee osteoarthritis: a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Orthopaedic Surgery and Research, 18(1), 694. DOI 10.1186/s13018-023-04182-w ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Wszystkie 4 badania oceniono jako obarczone wysokim ryzykiem błędu; autorzy mimo to ocenili pewność dowodów dla bólu jako umiarkowaną, a dla działań niepożądanych jako bardzo niską.
- Tylko 4 badania, różne preparaty (m.in. markowe hydrolizaty od producentów kolagenu) i dawki.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
Kurkuma
choroba zwyrodnieniowa
U osób z chorobą zwyrodnieniową kolan kurkuma zmniejsza ból i poprawia sprawność stawu bardziej niż placebo – podobnie jak leki przeciwzapalne. Badania są jednak małe i dotyczą różnych preparatów.
Badani: osoby z chorobą zwyrodnieniową stawów, głównie kobiety · dorośli z chorobą zwyrodnieniową kolan, głównie kobiety z Azji (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 15 badań z losowaniem (1621 osób z chorobą zwyrodnieniową stawów) kurkuma w porównaniu z placebo zmniejszała ból (WOMAC-ból SMD −0,57; w skali VAS 0–100 średnio o ok. 12 punktów), sztywność i poprawiała sprawność stawu. W porównaniu z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi działała podobnie, przy rzadszych działaniach niepożądanych.
Zeng L, Yu G, Hao W, Yang K, Chen H. (2021). The efficacy and safety of Curcuma longa extract and curcumin supplements on osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Bioscience Reports, 41(6), BSR20210817. DOI 10.1042/BSR20210817 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Autorzy oceniają pewność dowodów jako umiarkowaną do wysokiej, mimo dużej niejednorodności wyników (I² ok. 70–75% dla bólu i sprawności).
- Wiele badań z markowymi preparatami, głównie z Azji; jedno badanie dotyczyło maści.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
W metaanalizie sieciowej 17 badań z losowaniem u osób z chorobą zwyrodnieniową kolan wszystkie preparaty kurkumy zmniejszały ból w skali WOMAC w porównaniu z placebo (np. zwykłe kurkuminoidy o 3,2 punktu, preparaty o zwiększonym wchłanianiu o 2,5 punktu) i poprawiały sprawność stawu, ale nie sztywność. Pewność dowodów autorzy oceniają jako niską lub bardzo niską.
Wai HS, Pathomwichaiwat T, Suansanae T, Nathisuwan S, Rattanavipanon W. (2025). Effect of turmeric products on knee osteoarthritis: a systematic review and network meta-analysis. BMC Complementary Medicine and Therapies, 25, 292. DOI 10.1186/s12906-025-05045-z ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- 24% badań z wysokim ryzykiem błędu; niespójność w sieci porównań.
- Brak długich badań – nie wiadomo, jak działa i czy jest bezpieczna przy wieloletnim stosowaniu.
- Bez finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Kwasy omega-3
zapalenie stawów · choroba zwyrodnieniowa
U osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów omega-3 mogą nieco zmniejszać ból. Przy chorobie zwyrodnieniowej wyniki są niespójne. Badania dotyczą osób chorych – nie wiadomo, czy omega-3 pomagają stawom zdrowych.
Badani: osoby z zapaleniem stawów, głównie reumatoidalnym · osoby z chorobą zwyrodnieniową stawów (55–68 lat) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 42 badań u osób z zapaleniem stawów (2751 pacjentów, głównie z reumatoidalnym zapaleniem stawów) oleje z ryb i owoców morza dały mały spadek bólu (SMD −0,24, 95% CI −0,42 do −0,07, ok. 8% na skali bólu) i niewielki spadek CRP (wskaźnika stanu zapalnego), ale nie poprawiły sprawności stawów. Efekt był istotny w reumatoidalnym zapaleniu stawów (pewność dowodów umiarkowana), a w chorobie zwyrodnieniowej – nie (5 badań, pewność bardzo niska). Nie stwierdzono więcej działań niepożądanych niż przy placebo.
Senftleber NK, Nielsen SM, Andersen JR, Bliddal H, Tarp S, Lauritzen L, Furst DE, Suarez-Almazor ME, Lyddiatt A, Christensen R. (2017). Marine Oil Supplements for Arthritis Pain: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Trials. Nutrients, 9(1), 42. DOI 10.3390/nu9010042 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Żadne badanie nie miało niskiego ryzyka błędu we wszystkich obszarach; duża niejednorodność wyników (I² = 63%).
- Przeszukanie literatury do lutego 2015 r. – nie obejmuje nowszych badań; bardzo różne dawki i rodzaje olejów (m.in. z ryb, małży, foki, kryla).
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; w podziękowaniach wymieniono Fundację Oak, brak osobnej informacji o finansowaniu.
W metaanalizie 9 badań z placebo u osób z chorobą zwyrodnieniową stawów (2070 pacjentów w wieku 55–68 lat, 350–2400 mg omega-3 dziennie) suplementacja zmniejszała ból (SMD −0,29, 95% CI −0,47 do −0,11) i poprawiała sprawność stawów (SMD −0,21) – to małe efekty. Poprawa bólu była wyraźniejsza u osób poniżej 65 lat; nie odnotowano poważnych działań niepożądanych.
Deng W, Yi Z, Yin E, Lu R, You H, Yuan X. (2023). Effect of omega-3 polyunsaturated fatty acids supplementation for patients with osteoarthritis: a meta-analysis. Journal of Orthopaedic Surgery and Research, 18(1), 381. DOI 10.1186/s13018-023-03855-w ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko 9 badań; duża niejednorodność wyników dla bólu (I² = 60%); bez oceny pewności dowodów (GRADE).
- Wynik dla choroby zwyrodnieniowej stoi w sprzeczności z wcześniejszą metaanalizą (Senftleber 2017), która efektu nie znalazła.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie z publicznego grantu (prowincja Hubei, Chiny).
MSM
choroba zwyrodnieniowa
W metaanalizie MSM i pokrewny DMSO nie łagodziły bólu przy chorobie zwyrodnieniowej kolan istotnie lepiej niż placebo; badań nad samym MSM jest bardzo mało.
Badani: dorośli z chorobą zwyrodnieniową kolan · dorośli z chorobą zwyrodnieniową stawów (opis badań, nie wskazanie)
⚠ 1 z 2 źródeł: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 3 badań z placebo u osób z chorobą zwyrodnieniową kolan (326 osób; jedno badanie z doustnym MSM, dwa z DMSO na skórę) ból zmniejszał się o 6,3 mm na 100-milimetrowej skali więcej niż przy placebo – różnica nieistotna statystycznie i znacznie poniżej progu odczuwalnej poprawy (ok. 17,5 mm).
Brien S, Prescott P, Lewith G. (2011). Meta-analysis of the related nutritional supplements dimethyl sulfoxide and methylsulfonylmethane in the treatment of osteoarthritis of the knee. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2011, 528403. DOI 10.1093/ecam/nep045 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko jedno badanie dotyczyło doustnego MSM (25 osób w grupie MSM); dawki i czas stosowania autorzy ocenili jako zbyt małe.
- Finansowanie: fundacje charytatywne; autorzy nie zgłaszają powiązań z producentami.
Przegląd narracyjny przytacza badania kliniczne, w których MSM zmniejszał ból i sztywność stawów, ale część z nich dotyczyła mieszanek z glukozaminą, chondroityną lub kwasem bosweliowym, a autorzy nie przeprowadzili metaanalizy.
Butawan M, Benjamin RL, Bloomer RJ. (2017). Methylsulfonylmethane: Applications and Safety of a Novel Dietary Supplement. Nutrients, 9(3), 290. DOI 10.3390/nu9030290 ↗
⚠ Powiązania z producentami (finansowanie lub autorzy)
- Przegląd narracyjny bez oceny jakości badań.
- Jeden autor jest pracownikiem producenta MSM (Bergstrom Nutrition), inny współpracował z firmami sprzedającymi MSM.
Sprzeczne wyniki badań
Czarnuszka
choroba zwyrodnieniowa
Przy chorobie zwyrodnieniowej kolan olej z czarnuszki wcierany w skórę częściej łagodził ból niż przyjmowany doustnie; wyniki dla postaci doustnej są sprzeczne.
Badani: dorośli z chorobą zwyrodnieniową kolan (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W 6 badaniach z losowaniem u osób z chorobą zwyrodnieniową kolan (370 osób) olej z czarnuszki stosowany na skórę łagodził ból bardziej niż w grupie kontrolnej (placebo lub lek przeciwbólowy) w 3 z 4 badań. Olej przyjmowany doustnie poprawił ból w 1 z 2 badań, a kapsułki doustne nie różniły się od placebo. Autorzy uznali, że sprzeczne wyniki badań niskiej jakości nie pozwalają na zalecenia.
Mousavi SE, Noori M, Marandi H, Fazlollahi A, Nejadghaderi SA, Rahmani S i wsp. (2024). The efficacy and safety of Nigella sativa in the management of osteoarthritis: A systematic review. Health Science Reports, 7(4), e1989. DOI 10.1002/hsr2.1989 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Bez metaanalizy; małe badania (5 z 6 z Iranu) trwające 3–6 tygodni; w części kontrolą był lek przeciwbólowy, nie placebo.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Popularne, ale brak danych (2)
Te suplementy bywają reklamowane w tym celu, ale nie mamy rzetelnych, sprawdzonych przez nas badań u ludzi. Nie oceniamy ich – ani na plus, ani na minus.
- Bor – Reklamowany na zdrowe stawy.
- Kwas hialuronowy – Reklamowany na ból i ruchomość stawów.