Cytrulina
Aminokwas, w suplementach jako L-cytrulina lub jabłczan cytruliny; częsty składnik przedtreningówek.
Na co działa, a na co nie
Ograniczone dowody
Siła i masa mięśniowa
Badania nie potwierdzają, że zwiększa siłę ani liczbę powtórzeń. Ewentualny efekt jest mały i niepewny.
Badani: zdrowi dorośli, głównie trenujący (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
Jednorazowa dawka jabłczanu cytruliny nie dała istotnej poprawy siły i mocy ani wytrzymałości mięśniowej (liczby powtórzeń); dla wszystkich rodzajów wysiłku łącznie efekt był mały (g = 0,16), a pewność dowodów oceniono jako niską lub bardzo niską.
Wang X, Fan X, Chang J, Li H, Zhang X, Zhang Y, Song T, Liu P, Huang Q, Naharudin MNB, Deng H. (2026). Effects of Citrulline Malate Supplementation on Exercise Performance: A Systematic Review and Three-Level Meta-Analysis. Nutrients, 18(12), 1881. DOI 10.3390/nu18121881 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Pewność dowodów wg GRADE niska do bardzo niskiej; moc statystyczna analiz bardzo niska (ok. 7–13%) (rozdz. 3.3).
- Ok. 80–85% badań z „pewnymi zastrzeżeniami” co do ryzyka błędu; wykryto efekty małych badań (możliwy błąd publikacji) (rozdz. 3.5).
- Wynik niestabilny: po wykluczeniu jednego badania efekt jednorazowej dawki przestaje być istotny (rozdz. 3.6).
- Badano głównie jabłczan cytruliny w napoju; brak zależności od dawki (rozdz. 3.4.3, Rycina 4).
- Inne metaanalizy dają częściowo odmienne wyniki: Trexler i wsp. 2019 (PMID 30895562) i Vårvik i wsp. 2021 (PMID 34010809) – mały korzystny efekt; Aguiar i Casonatto 2021 (PMID 34176406) – brak efektu na siłę (na podstawie abstraktów).
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; brak zewnętrznego finansowania.
Ograniczone dowody
Wytrzymałość
Badania nie potwierdzają wyraźnie, że poprawia wytrzymałość. Mały efekt widoczny w części analiz znikał po odrzuceniu odstających wyników.
Badani: zdrowi dorośli, głównie trenujący (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
Po jednorazowej dawce jabłczanu cytruliny wyniki w wysiłku wytrzymałościowym (tlenowym) poprawiły się w niewielkim stopniu (g = 0,32), ale po wykluczeniu wyników odstających efekt zmalał (g = 0,09) i przestał być istotny; pewność dowodów dla całej metaanalizy oceniono jako niską lub bardzo niską.
Wang X, Fan X, Chang J, Li H, Zhang X, Zhang Y, Song T, Liu P, Huang Q, Naharudin MNB, Deng H. (2026). Effects of Citrulline Malate Supplementation on Exercise Performance: A Systematic Review and Three-Level Meta-Analysis. Nutrients, 18(12), 1881. DOI 10.3390/nu18121881 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Tylko 6 badań dotyczyło wytrzymałości tlenowej; duża niejednorodność wyników (I² = 63%) i szeroki przedział predykcji (rozdz. 3.4.2).
- Wynik niestabilny – po odrzuceniu wyników odstających efekt przestaje być istotny (rozdz. 3.6).
- Pewność dowodów wg GRADE niska do bardzo niskiej; wykryto efekty małych badań (rozdz. 3.3, 3.5).
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; brak zewnętrznego finansowania.
Dawkowanie
- Standard
- W badaniach: najczęściej 8 g jabłczanu cytruliny (rzadziej 12 g) jednorazowo, ok. 1 godzinę przed wysiłkiem
- Uwagi
- Stężenie we krwi jest najwyższe ok. 1 godziny po przyjęciu. Autorzy przeglądu zaznaczają jednak, że nie ustalono, jaka dawka, pora i postać działają najlepiej ani u kogo.
- Pora
Źródła (1)
We wszystkich badaniach stosowano stałe dawki jabłczanu cytruliny, najczęściej 8 g, rzadziej 12 g; przy jednorazowym przyjęciu podawano je 40–120 minut przed wysiłkiem (w większości badań ok. 1 godzinę), zwykle w napoju; stężenie we krwi osiąga szczyt ok. 1 godziny po przyjęciu. Autorzy podkreślają, że obecne dowody nie pozwalają ustalić najlepszej dawki, pory przyjęcia, postaci ani grupy docelowej.
Wang X, Fan X, Chang J, Li H, Zhang X, Zhang Y, Song T, Liu P, Huang Q, Naharudin MNB, Deng H. (2026). Effects of Citrulline Malate Supplementation on Exercise Performance: A Systematic Review and Three-Level Meta-Analysis. Nutrients, 18(12), 1881. DOI 10.3390/nu18121881 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Dawki pochodzą z badań nad wydolnością, głównie u młodych, aktywnych osób; nie porównywano bezpośrednio różnych dawek.
- Pewność dowodów wg GRADE niska do bardzo niskiej.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; brak zewnętrznego finansowania.
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
- łagodny Łagodne dolegliwości – W 4-tygodniowym badaniu (6–24 g dziennie) zdarzały się m.in. ból głowy i dolegliwości żołądkowo-jelitowe, ale badacze nie powiązali ich z cytruliną; nie stwierdzono działań niepożądanych wynikających z jej przyjmowania.
Toksyczność: W badaniu u zdrowych mężczyzn 24 g L-cytruliny dziennie przez 4 tygodnie nie powodowało działań niepożądanych – to najwyższa sprawdzona dawka, ok. 3 razy więcej niż typowa dawka z badań sportowych.
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (1)
30 zdrowych mężczyzn przyjmowało L-cytrulinę w rosnących dawkach 6, 12, 18 i 24 g dziennie, każdą przez 4 tygodnie (z 2-tygodniowymi przerwami). Poza niewielkimi zmianami w badaniach krwi (m.in. stężenia niektórych aminokwasów i LDH) nie stwierdzono zmian w parametrach życiowych, masie ciała, śnie ani samopoczuciu; zgłoszone zdarzenia niepożądane (m.in. ból głowy, dolegliwości żołądkowo-jelitowe) były głównie łagodne i nie uznano ich za skutek cytruliny. Najwyższą sprawdzoną dawkę, 24 g dziennie, uznano za poziom bez obserwowanych działań niepożądanych.
Miura N, Morishita K, Yasuda T, Akiduki S, Matsumoto H. (2023). Subchronic tolerance trials of graded oral supplementation with ornithine hydrochloride or citrulline in healthy adults. Amino Acids, 55(3), 299–311. DOI 10.1007/s00726-022-03227-4 ↗
⚠ Powiązania z producentami (finansowanie lub autorzy)
- Mała grupa (30 osób z cytruliną), wyłącznie mężczyźni jednej narodowości; bez grupy placebo, więc nie da się odróżnić skutków cytruliny od innych przyczyn dolegliwości.
- Tylko 4 tygodnie na każdą dawkę – brak danych o dłuższym stosowaniu; nie sprawdzano kobiet, dzieci ani osób chorych.
- Konflikt interesów: badanie sfinansowała Międzynarodowa Rada ds. Nauki o Aminokwasach (ICAAS); czworo z pięciorga autorów to pracownicy producentów aminokwasów (Ajinomoto, Kyowa Hakko Bio), który dostarczył też badany preparat.
Dyscypliny
Opis
Cytrulina to aminokwas, który nie wchodzi w skład białek. Naturalnie występuje m.in. w arbuzie, melonie i ogórku. W suplementach spotyka się ją jako L-cytrulinę lub jabłczan cytruliny, często w przedtreningówkach.
Źródło: Miura i wsp. 2022 („Introduction”) – zob. metryczki w sekcjach powyżej.