Suplopedia · Cel
Wytrzymałość
Dłuższy i mocniejszy wysiłek: bieganie, rower, pływanie, sporty drużynowe.
Zestawienie
| Suplement | Dowody | Badano też zdrowych |
|---|---|---|
| Kofeina | Dobrze potwierdzone | tak |
| Beta-alanina | Umiarkowanie potwierdzone | tak |
| Arginina | Ograniczone dowody | tak |
| Ashwagandha | Ograniczone dowody | tak |
| Cytrulina | Ograniczone dowody | tak |
| NAC | Ograniczone dowody | tak |
| Różeniec górski | Ograniczone dowody | tak |
| Tauryna | Ograniczone dowody | tak |
| Żelazo | Ograniczone dowody | tak |
| Żeń-szeń | Sprzeczne wyniki badań | tak |
| L-karnityna | Badania tego nie potwierdzają | tak |
| Olej MCT | Badania tego nie potwierdzają | tak |
Dobrze potwierdzone
Kofeina
Wypita przed wysiłkiem pomaga dłużej wytrzymać i nieco szybciej pokonać dystans. To jeden z najlepiej potwierdzonych efektów kofeiny.
Badani: biegacze, głównie mężczyźni · osoby trenujące i nietrenujące (opis badań, nie wskazanie)
⚠ 1 z 2 źródeł: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (2)
Kofeina w dawce 3–9 mg/kg masy ciała wydłuża czas biegu do wyczerpania (efekt średni, średnio o ok. 17%) i nieznacznie skraca czas pokonania ustalonego dystansu (efekt mały, średnio o ok. 0,7%) w porównaniu z placebo.
Wang Z, Qiu B, Gao J, Del Coso J. (2022). Effects of Caffeine Intake on Endurance Running Performance and Time to Exhaustion: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 15(1), 148. DOI 10.3390/nu15010148 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Tylko biegacze; łącznie 254 osoby, w tym 19 kobiet (7,5%) – wyniki dotyczą głównie mężczyzn (rozdz. 4.3).
- W próbach na czas efekt jest mały i przestaje być istotny w podgrupach wg wytrenowania i dystansu (rozdz. 3.4.2).
- Ryzyko błędu oceniono jako niejasne do niskiego: brak opisu ukrycia przydziału, żadne badanie nie było rejestrowane (rozdz. 3.3, Rycina 2).
- Różne placebo, formy i dawki kofeiny; nie dało się przeanalizować wpływu dawki ani płci (rozdz. 4.3).
- Autorzy deklarują brak konfliktu interesów; badanie bez zewnętrznego finansowania.
Wytrzymałość tlenowa to rodzaj wysiłku z najbardziej spójnymi, umiarkowanymi do dużych korzyściami z kofeiny; w dawkach 3–6 mg/kg masy ciała poprawa w zadaniach wytrzymałościowych wynosi zwykle 2–4%, przy dużej zmienności między osobami.
Guest NS, VanDusseldorp TA, Nelson MT, Grgic J, Schoenfeld BJ, Jenkins NDM, Arent SM, Antonio J, Stout JR, Trexler ET, Smith-Ryan AE, Goldstein ER, Kalman DS, Campbell BI. (2021). International society of sports nutrition position stand: caffeine and exercise performance. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 18(1), 1. DOI 10.1186/s12970-020-00383-4 ↗
⚠ Powiązania z producentami (finansowanie lub autorzy)
- Stanowisko eksperckie (przegląd narracyjny), a nie przegląd systematyczny z metaanalizą.
- Większość dowodów dotyczy jazdy na rowerze w warunkach laboratoryjnych (w cytowanej metaanalizie 79% prób to kolarstwo).
- Duża zmienność odpowiedzi między osobami (genetyka, nawykowe spożycie kofeiny).
- Liczne konflikty interesów: kilku autorów zasiada w radach naukowych producentów suplementów (m.in. Dymatize Nutrition), jeden był płatnym konsultantem firmy kawowej i ma patent na składnik produktu kawowego; ISSN otrzymywało granty od firm sprzedających produkty z kofeiną. Publikacja bez finansowania.
Umiarkowanie potwierdzone
Beta-alanina
Po kilku tygodniach codziennego przyjmowania pomaga w bardzo intensywnych wysiłkach trwających ok. 1–4 minuty. W długim wysiłku (ponad ok. 25 min) korzyści nie są potwierdzone.
Badani: głównie młodzi, aktywni mężczyźni · zdrowe osoby trenujące i nietrenujące (opis badań, nie wskazanie)
⚠ 1 z 2 źródeł: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (2)
Suplementacja beta-alaniną poprawia wyniki testów wysiłkowych w porównaniu z placebo (mediana ok. 2,85% przy łącznie ok. 179 g); poprawa dotyczy głównie wysiłków trwających 60–240 s oraz w mniejszym stopniu powyżej 240 s, natomiast nie dotyczy wysiłków krótszych niż 60 s. Poprawiła się wydolność w testach do wyczerpania, ale nie wyniki w testach na czas.
Hobson RM, Saunders B, Ball G, Harris RC, Sale C. (2012). Effects of β-alanine supplementation on exercise performance: a meta-analysis. Amino Acids, 43(1), 25–37. DOI 10.1007/s00726-011-1200-z ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- 15 badań, 360 uczestników, głównie młodzi, aktywni mężczyźni (77%); mało kobiet i osób starszych.
- Testy na czas (bliższe prawdziwym zawodom) nie wykazały poprawy; efekt widoczny głównie w testach do wyczerpania.
- W części badań suplement przekazały firmy, a pięć badań miało częściowe finansowanie komercyjne; mrowienie mogło ujawniać uczestnikom, kto dostał beta-alaninę.
- Autorzy deklarują brak konfliktu interesów.
Codzienne przyjmowanie 4–6 g beta-alaniny przez co najmniej 2–4 tygodnie poprawia wyniki, najwyraźniej w wysiłkach do wyczerpania i próbach trwających 1–4 min; w wysiłkach dłuższych niż 4 min korzyści są skromne, a powyżej ok. 25 min nie wykazano spójnego efektu.
Trexler ET, Smith-Ryan AE, Stout JR, Hoffman JR, Wilborn CD, Sale C, Kreider RB, Jäger R, Earnest CP, Bannock L, Campbell B, Kalman D, Ziegenfuss TN, Antonio J. (2015). International society of sports nutrition position stand: Beta-Alanine. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 12, 30. DOI 10.1186/s12970-015-0090-y ↗
⚠ Powiązania z producentami (finansowanie lub autorzy)
- Stanowisko eksperckie (przegląd narracyjny), a nie przegląd systematyczny.
- Wyniki poszczególnych badań są niespójne – w części z nich grupa placebo poprawiła się bardziej.
- Konflikty interesów: część autorów otrzymywała granty na badania beta-alaniny (m.in. od Natural Alternatives Inc.), jeden współtworzył produkty z beta-alaniną, dwóch współpracuje z firmą suplementacyjną Nutrabolt.
Ograniczone dowody
Arginina
Arginina może poprawiać wyniki testów wysiłkowych, ale badania są małe, prowadzone prawie wyłącznie na mężczyznach, a ich wyniki bardzo się różnią.
Badani: głównie wytrenowani sportowcy i aktywni mężczyźni (opis badań, nie wskazanie)
⚠ Źródło: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 15 z 18 badań z placebo (394 osoby, w tym 386 mężczyzn, głównie wytrenowanych sportowców) arginina poprawiała wyniki w wysiłkach tlenowych (SMD 0,84, 95% CI 0,12–1,56), ale przy bardzo dużej niejednorodności wyników (I² 89%), oraz w niewielkim stopniu w wysiłkach beztlenowych (SMD 0,24, 95% CI 0,05–0,43; I² 0%).
Viribay A, Burgos J, Fernández-Landa J, Seco-Calvo J, Mielgo-Ayuso J. (2020). Effects of Arginine Supplementation on Athletic Performance Based on Energy Metabolism: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 12(5), 1300. DOI 10.3390/nu12051300 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Mało małych badań; bardzo różne dawki, protokoły i testy wysiłkowe.
- Bez finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów; jedna osoba z zespołu ma afiliację w firmie Glut4Science (spoza uczelni).
Ashwagandha
Ashwagandha przyjmowana przez kilka tygodni może nieco poprawiać wytrzymałość i wydolność tlenową. Badania są jednak nieliczne i małe, a badane preparaty bardzo różne.
Badani: głównie młodzi dorośli i sportowcy · zdrowi dorośli i sportowcy (16–45 lat) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 13 badań z placebo (599 osób, głównie młodzi dorośli i sportowcy; 500–1000 mg wyciągu dziennie przez 4–12 tygodni) ashwagandha najbardziej spójnie poprawiała wytrzymałość tlenową (Hedges’ g 0,54, 95% CI 0,22–0,85; pewność dowodów wg GRADE umiarkowana). Rodzaj wysiłku był najważniejszym czynnikiem różnicującym wyniki – dla siły, mocy i wytrzymałości mięśniowej efekty były niepewne.
Li X, Li H, Yao S, Hou Y, Chi A. (2026). Effects of Withania somnifera (Ashwagandha) Supplementation on Exercise Performance: A Systematic Review and Three-Level Meta-Analysis. Nutrients, 18(12), 1915. DOI 10.3390/nu18121915 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Z 13 badań tylko 1 miało niskie ryzyko błędu, 3 – wysokie; preparaty bardzo różne (m.in. KSM-66, Sensoril, wyciągi niemarkowe).
- Duża niejednorodność wyników; przedział predykcji dla ogólnej sprawności obejmuje brak efektu.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; praca bez finansowania zewnętrznego.
W metaanalizie 4 badań z placebo (142 osoby w wieku 16–45 lat – zdrowi dorośli i sportowcy, wszystkie badania z Indii; 300–500 mg raz lub dwa razy dziennie przez 2–12 tygodni) ashwagandha zwiększała maksymalny pobór tlenu (VO₂max) (różnica średnich 3,00, 95% CI 0,18–5,82). Tylko jedno z 5 badań w przeglądzie wykazało istotną różnicę względem placebo. Pewność dowodów wg GRADE niska.
Pérez-Gómez J, Villafaina S, Adsuar JC, Merellano-Navarro E, Collado-Mateo D. (2020). Effects of Ashwagandha (Withania somnifera) on VO2max: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 12(4), 1119. DOI 10.3390/nu12041119 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Bardzo duża niejednorodność wyników (I² = 84%); małe grupy (10–25 osób na grupę).
- Przegląd nie był wcześniej zarejestrowany; tylko prace w języku angielskim.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; jeden autor wspierany grantem regionalnym (Estremadura) i z Europejskiego Funduszu Społecznego.
Cytrulina
Badania nie potwierdzają wyraźnie, że poprawia wytrzymałość. Mały efekt widoczny w części analiz znikał po odrzuceniu odstających wyników.
Badani: zdrowi dorośli, głównie trenujący (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
Po jednorazowej dawce jabłczanu cytruliny wyniki w wysiłku wytrzymałościowym (tlenowym) poprawiły się w niewielkim stopniu (g = 0,32), ale po wykluczeniu wyników odstających efekt zmalał (g = 0,09) i przestał być istotny; pewność dowodów dla całej metaanalizy oceniono jako niską lub bardzo niską.
Wang X, Fan X, Chang J, Li H, Zhang X, Zhang Y, Song T, Liu P, Huang Q, Naharudin MNB, Deng H. (2026). Effects of Citrulline Malate Supplementation on Exercise Performance: A Systematic Review and Three-Level Meta-Analysis. Nutrients, 18(12), 1881. DOI 10.3390/nu18121881 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Tylko 6 badań dotyczyło wytrzymałości tlenowej; duża niejednorodność wyników (I² = 63%) i szeroki przedział predykcji (rozdz. 3.4.2).
- Wynik niestabilny – po odrzuceniu wyników odstających efekt przestaje być istotny (rozdz. 3.6).
- Pewność dowodów wg GRADE niska do bardzo niskiej; wykryto efekty małych badań (rozdz. 3.3, 3.5).
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; brak zewnętrznego finansowania.
NAC
W części małych badań NAC wydłużała czas wysiłku do wyczerpania, ale wyniki są niespójne, a wiele badań podawało ją dożylnie.
Badani: zdrowi mężczyźni i sportowcy wytrzymałościowi (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie 16 badań kontrolowanych (232 mężczyzn, zdrowych lub trenujących) czas do wyczerpania wydłużył się w 3 z 6 badań, które go mierzyły; VO2max poprawiło się tylko w 1 z 4 badań. NAC zwiększała poziom glutationu, ale nie wpływała wyraźnie na markery stanu zapalnego ani uszkodzenia mięśni. Ze względu na dużą różnorodność badań autorzy nie wykonali metaanalizy.
Fernández-Lázaro D, Domínguez-Ortega C, Busto N, Santamaría-Peláez M, Roche E, Gutiérez-Abejón E, Mielgo-Ayuso J. (2023). Influence of N-Acetylcysteine Supplementation on Physical Performance and Laboratory Biomarkers in Adult Males: A Systematic Review of Controlled Trials. Nutrients, 15(11), 2463. DOI 10.3390/nu15112463 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Brak metaanalizy; 5 z 16 badań z NAC podawaną dożylnie, co nie odpowiada stosowaniu suplementu.
- Brak zewnętrznego finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Różeniec górski
Różeniec może nieznacznie poprawiać wydolność tlenową i wydłużać czas wysiłku do wyczerpania. Badania są jednak małe, z różnymi preparatami, a część dotyczyła mieszanek z innymi ziołami.
Badani: zdrowi młodzi dorośli i sportowcy, głównie mężczyźni · zdrowi dorośli, w tym maratończycy (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 26 badań (668 zdrowych osób w wieku 11–45 lat, trenujących i nietrenujących; 170–2400 mg dziennie przez 1 dzień do ok. 3 miesięcy) różeniec zwiększał VO₂max (ES 0,32, 95% CI 0,12–0,52), wydłużał czas wysiłku do wyczerpania (ES 0,38) i skracał czas pokonania dystansu (ES −0,40) oraz obniżał kinazę kreatynową i mleczan. Na markery zapalne nie wpływał.
Wang X, Yang X, Gao Z, Zeng J, Liu Y. (2025). The effect of Rhodiola rosea supplementation on endurance performance and related biomarkers: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Nutrition, 12, 1645346. DOI 10.3389/fnut.2025.1645346 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Małe badania, w większości analiz mniej niż 10; duża niejednorodność wyników.
- Część badań z mieszankami (różeniec z kordycepsem) i z chińskich baz danych; autorzy nazywają dowody „mocnymi”, choć efekty są małe.
- Bez finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W przeglądzie 10 badań (183 zdrowych dorosłych, od 1 godziny do 37 dni suplementacji) część badań pokazała mniejsze odczuwane zmęczenie podczas wysiłku i mniej markerów uszkodzenia mięśni, ale w największym badaniu u 48 maratończyków (600 mg przez 30 dni) różeniec nie zmniejszał bólu ani uszkodzenia mięśni.
Lu Y, Deng B, Xu L, Liu H, Song Y, Lin F. (2022). Effects of Rhodiola Rosea Supplementation on Exercise and Sport: A Systematic Review. Frontiers in Nutrition, 9, 856287. DOI 10.3389/fnut.2022.856287 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Przegląd bez metaanalizy – badania zbyt różne; jakość metodologiczna ogólnie niska, małe próby (10–48 osób).
- Finansowanie z Narodowej Fundacji Nauk Przyrodniczych Chin i programu miasta Shenzhen; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Tauryna
Tauryna może nieco poprawiać wydolność fizyczną, ale badań jest mało, są małe, a wyniki mogą być zawyżone przez stronniczość publikacji.
Badani: zdrowi dorośli, studenci, sportowcy i żołnierze (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie sieciowej 12 badań (228 dorosłych, trenujących i nietrenujących) sama tauryna poprawiała wydolność fizyczną (g 0,32, 95% przedział wiarygodności 0,06–0,58; 6 badań), podobnie jak kofeina i ich połączenie; przedział predykcji obejmował jednak brak efektu. Wpływ na wydolność tlenową był zmienny i zależny od warunków.
Deng H, Wang L, Liu P, Bin Naharudin MN, Fan X. (2025). Caffeine and taurine: a systematic review and network meta-analysis of their individual and combined effects on physical capacity, cognitive function, and physiological markers. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 22(1), 2566371. DOI 10.1080/15502783.2025.2566371 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Mało małych badań (7–56 osób); wykryto stronniczość publikacji dla wydolności.
- Bez finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Żelazo
Przy niedoborze żelaza bez anemii suplementacja zwykle nie poprawia wydolności. Poprawę pokazała część badań u sportowców – wszystkie dotyczyły bardzo niskiej ferrytyny (do 20 µg/l).
Badani: dorośli z niedoborem żelaza bez anemii · sportowcy z niedoborem żelaza (13–41 lat) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W przeglądzie badań z losowaniem u dorosłych z niedoborem żelaza bez anemii żelazo nie poprawiało maksymalnego poboru tlenu (VO₂max; 9 badań, 235 osób; SMD 0,11, 95% CI −0,15 do 0,37), czasu do wyczerpania (4 badania) ani wyników w biegu czasowym na 15 km (2 badania); siła dowodów niska.
Houston BL, Hurrie D, Graham J, Perija B, Rimmer E, Rabbani R, Bernstein CN, Turgeon AF, Fergusson DA, Houston DS, Abou-Setta AM, Zarychanski R. (2018). Efficacy of iron supplementation on fatigue and physical capacity in non-anaemic iron-deficient adults: a systematic review of randomised controlled trials. BMJ Open, 8(4), e019240. DOI 10.1136/bmjopen-2017-019240 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Małe badania, prawie wyłącznie kobiety, obserwacja krótsza niż 2 miesiące.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
W przeglądzie 12 badań u sportowców z niedoborem żelaza bez anemii (283 osoby w wieku 13–41 lat, głównie kobiety) żelazo poprawiło wyniki sportowe w 6 badaniach (146 osób), a w 6 pozostałych (137 osób) nie. Wszystkie badania z poprawą obejmowały sportowców z ferrytyną ≤ 20 µg/l i stosowały żelazo doustne. Autorzy uznają wyniki za niejednoznaczne.
Rubeor A, Goojha C, Manning J, White J. (2018). Does Iron Supplementation Improve Performance in Iron-Deficient Nonanemic Athletes? Sports Health, 10(5), 400–405. DOI 10.1177/1941738118777488 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Przegląd bez metaanalizy – liczono badania „za” i „przeciw”; różne testy wydolności i progi ferrytyny.
- Mało uczestników, głównie młode kobiety.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Sprzeczne wyniki badań
Żeń-szeń
Wyniki są sprzeczne: metaanaliza 8 badań u zdrowych osób nie pokazała poprawy wydolności, a nowsza metaanaliza wskazała na lepszą wytrzymałość – przy niskiej pewności dowodów.
Badani: zdrowi dorośli, w tym studenci · dorośli (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 8 badań z placebo u zdrowych osób (350–3000 mg dziennie przez 4–8 tygodni; testy na cykloergometrze i test Wingate) żeń-szeń nie poprawiał wydolności fizycznej (SMD −0,01, 95% CI −0,29 do 0,27).
Bach HV, Kim J, Myung SK, Cho YA. (2016). Efficacy of Ginseng Supplements on Fatigue and Physical Performance: a Meta-analysis. Journal of Korean Medical Science, 31(12), 1879–1886. DOI 10.3346/jkms.2016.31.12.1879 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Małe badania (14–57 osób); różne gatunki żeń-szenia i testy wysiłkowe.
- Finansowanie z grantu Narodowego Centrum Onkologii Korei; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Przegląd parasolowy 19 metaanaliz przytacza metaanalizę z 2022 r., według której żeń-szeń poprawiał wytrzymałość wysiłkową u dorosłych (pewność dowodów wg GRADE niska), oraz metaanalizę z 2016 r. bez wpływu na wydolność fizyczną (pewność bardzo niska).
Li Z, Wang Y, Xu Q, Ma J, Li X, Tian Y, Wen Y, Chen T. (2023). Ginseng and health outcomes: an umbrella review. Frontiers in Pharmacology, 14, 1069268. DOI 10.3389/fphar.2023.1069268 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Wynik o wytrzymałości przytoczony za metaanalizą Ikeuchi 2022, której nie czytaliśmy; większość metaanaliz w przeglądzie jest krytycznie niskiej jakości.
- Finansowanie z programu Chińskiej Akademii Nauk Medycyny Chińskiej; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Badania tego nie potwierdzają
L-karnityna
L-karnityna nie poprawia wytrzymałości w długim wysiłku o umiarkowanej intensywności. Korzyści opisano tylko w kilku małych badaniach – przy bardzo intensywnym wysiłku lub po 12+ tygodniach z węglowodanami.
Badani: dorośli 18–46 lat, głównie mężczyźni · zdrowe osoby, w tym starsze kobiety i stulatkowie (opis badań, nie wskazanie)
⚠ 1 z 2 źródeł: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (2)
W przeglądzie 11 podwójnie zaślepionych badań (203 osoby w wieku 18–46 lat, głównie mężczyźni) L-karnityna (1–3 g dziennie przez 4–24 tygodnie lub 2–4 g jednorazowo przed wysiłkiem) nie poprawiała wyników w wysiłku o umiarkowanej intensywności (50–79% VO₂max), m.in. czasu maratonu. Przy wysiłku o wysokiej intensywności (≥ 80% VO₂max) część badań wykazała poprawę mocy, pracy w teście „do upadłego” lub niższe zmęczenie odczuwane, a część nie.
Mielgo-Ayuso J, Pietrantonio L, Viribay A, Calleja-González J, González-Bernal J, Fernández-Lázaro D. (2021). Effect of Acute and Chronic Oral l-Carnitine Supplementation on Exercise Performance Based on the Exercise Intensity: A Systematic Review. Nutrients, 13(12), 4359. DOI 10.3390/nu13124359 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Przegląd bez metaanalizy; małe badania o różnych protokołach i postaciach karnityny.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania; jedna osoba z zespołu ma afiliację Glut4Science (spoza uczelni).
W przeglądzie 11 badań z suplementacją trwającą co najmniej 12 tygodni wcześniejsze badania z krótką suplementacją (do 4 tygodni) nie wykazały zwiększenia spalania tłuszczu ani poprawy wyników w długim wysiłku; dopiero przyjmowanie karnityny z węglowodanami przez co najmniej 12 tygodni zwiększało jej zawartość w mięśniach i w części badań poprawiało wyniki.
Sawicka AK, Renzi G, Olek RA. (2020). The bright and the dark sides of L-carnitine supplementation: a systematic review. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 17(1), 49. DOI 10.1186/s12970-020-00377-2 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Przegląd jakościowy; wnioski o poprawie wyników opierają się na kilku małych badaniach.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie z Narodowego Centrum Nauki (Polska).
Olej MCT
W badaniach u trenujących kolarzy olej MCT nie poprawiał wyników wytrzymałościowych ani spalania tłuszczu, a w dużych dawkach powodował problemy żołądkowe.
Badani: trenujący mężczyźni, głównie kolarze wytrzymałościowi (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie 13 badań u zdrowych, trenujących mężczyzn większość badań nie wykazała poprawy wyników (próby czasowe, czas do wyczerpania) ani zmian w spalaniu tłuszczu i węglowodanów, poziomie glukozy czy mleczanu. MCT podnosiły poziom ciał ketonowych, ale organizm nie wykorzystywał ich jako głównego źródła energii. W jednym badaniu sprinty i próba czasowa były wolniejsze po MCT niż po samych węglowodanach.
Chapman-Lopez TJ, Koh Y. (2022). The Effects of Medium-Chain Triglyceride Oil Supplementation on Endurance Performance and Substrate Utilization in Healthy Populations: A Systematic Review. Journal of Obesity & Metabolic Syndrome, 31(3), 217–229. DOI 10.7570/jomes22028 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Małe badania (zwykle 7–12 osób), często bez losowania; bez metaanalizy; tylko jednorazowe przyjęcie.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Popularne, ale brak danych (5)
Te suplementy bywają reklamowane w tym celu, ale nie mamy rzetelnych, sprawdzonych przez nas badań u ludzi. Nie oceniamy ich – ani na plus, ani na minus.
- Kordyceps – Reklamowany na wytrzymałość i energię.
- Maca – Reklamowana na energię i wytrzymałość.
- Shilajit – Reklamowany na energię i witalność.
- Węglowodany dla sportowców – Reklamowane jako energia podczas długiego wysiłku.
- Żeń-szeń syberyjski – Reklamowany na wytrzymałość i mniejsze zmęczenie.