← Wszystkie suplementy

NAC

Pochodna aminokwasu cysteiny, z której organizm wytwarza glutation; w Polsce znana głównie jako lek rozrzedzający wydzielinę, a w suplementach reklamowana na nastrój i wydolność.

Na co działa, a na co nie

Dawkowanie

Standard
W badaniach psychiatrycznych zwykle 2000–2400 mg dziennie (zakres 2000–3600 mg); w badaniach u sportowców najczęściej 1200 mg dziennie doustnie, przez 1 dzień do 3 tygodni
Uwagi
Hiszpańska agencja bezpieczeństwa żywności (AECOSAN) zaproponowała limit 300 mg NAC dziennie w suplementach diety – dawki z badań są wielokrotnie wyższe. W Polsce acetylocysteina jest też lekiem; przy chorobach przewlekłych skonsultuj stosowanie z lekarzem.
Źródła (2)

W badaniach nad zaburzeniami psychicznymi stosowano zwykle 2000–3600 mg NAC dziennie (badano też do 6000 mg); autorzy przeglądu wskazują 2000–2400 mg dziennie jako zakres skuteczny i dobrze tolerowany, zawsze jako dodatek do standardowego leczenia.

Ooi SL, Green R, Pak SC. (2018). N-Acetylcysteine for the Treatment of Psychiatric Disorders: A Review of Current Evidence. BioMed Research International, 2018, 2469486. DOI 10.1155/2018/2469486 ↗

Siła dowodów: ograniczone · Streszczenie; rozdział 5 („Discussion”).

Finansowanie nieopisane w pracy

  • Przegląd przeglądów systematycznych, bez własnej metaanalizy.
  • Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.

W 16 badaniach kontrolowanych u zdrowych mężczyzn i sportowców najczęstszą doustną dawką NAC było 1200 mg dziennie; dawki wynosiły od 20 do 140 mg/kg masy ciała, a suplementacja trwała od 1 dnia do 21 dni. Hiszpańska agencja AECOSAN zaproponowała limit 300 mg NAC dziennie w suplementach diety.

Fernández-Lázaro D, Domínguez-Ortega C, Busto N, Santamaría-Peláez M, Roche E, Gutiérez-Abejón E, Mielgo-Ayuso J. (2023). Influence of N-Acetylcysteine Supplementation on Physical Performance and Laboratory Biomarkers in Adult Males: A Systematic Review of Controlled Trials. Nutrients, 15(11), 2463. DOI 10.3390/nu15112463 ↗

Siła dowodów: ograniczone · Wyniki – „3.4. Characteristics of the Participants and Interventions”; Dyskusja – „4.1. N-Acetylcysteine Supplementation”.

Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów

  • Tylko mężczyźni; część badań z podaniem dożylnym; krótkie interwencje.
  • Brak zewnętrznego finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.

Dobre połączenia

Brak opisanych dobrych połączeń.

Złe połączenia

Brak opisanych złych połączeń.

Skutki uboczne i bezpieczeństwo

  • łagodny Dolegliwości żołądkowo-jelitowe – Najczęstsze: dyskomfort w brzuchu, zgaga, wzdęcia, nudności, wymioty, biegunka; częstsze przy wyższych dawkach.
  • łagodny Inne objawy – Pojedyncze zgłoszenia: ból głowy, wysypka, zmęczenie, bezsenność, zawroty głowy.

Toksyczność: W badaniach klinicznych doustna NAC była dobrze tolerowana, bez poważnych działań niepożądanych; liczba i nasilenie objawów ubocznych rosły z dawką.

Przeciwwskazania

  • Przyjmowanie nitratów (np. nitrogliceryny) – ryzyko niedociśnienia.

Leki

  • Nitraty i inne leki rozszerzające naczynia (np. nitrogliceryna) nasila działanie leku – NAC silnie nasila działanie nitratów, co grozi spadkiem ciśnienia krwi.
  • Paracetamol, leki przeciwnowotworowe niejasne – Opisywano możliwość interakcji; przy tych lekach zalecana ostrożność.

Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje

Źródła (2)

Wszystkie główne przeglądy systematyczne oceniły doustną NAC jako dobrze tolerowaną. Najczęstsze były łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe; inne objawy (ból głowy, wysypka, zmęczenie, bezsenność) zgłaszano pojedynczo. NAC może wchodzić w interakcje z paracetamolem i lekami przeciwnowotworowymi oraz silnie nasila działanie nitratów, co grozi niedociśnieniem.

Ooi SL, Green R, Pak SC. (2018). N-Acetylcysteine for the Treatment of Psychiatric Disorders: A Review of Current Evidence. BioMed Research International, 2018, 2469486. DOI 10.1155/2018/2469486 ↗

Siła dowodów: umiarkowane · Rozdział 4 („Safety and Adverse Effects”).

Finansowanie nieopisane w pracy

  • Dane o bezpieczeństwie zebrane z przeglądów badań psychiatrycznych, głównie kilkutygodniowych.
  • Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.

W 16 badaniach u mężczyzn nie zgłoszono poważnych działań niepożądanych. Przy dawkach powyżej 20 mg/kg masy ciała występowały wzdęcia, dyskomfort w brzuchu, nudności, świąd lub zaczerwienienie skóry; ich liczba i nasilenie rosły z dawką.

Fernández-Lázaro D, Domínguez-Ortega C, Busto N, Santamaría-Peláez M, Roche E, Gutiérez-Abejón E, Mielgo-Ayuso J. (2023). Influence of N-Acetylcysteine Supplementation on Physical Performance and Laboratory Biomarkers in Adult Males: A Systematic Review of Controlled Trials. Nutrients, 15(11), 2463. DOI 10.3390/nu15112463 ↗

Siła dowodów: ograniczone · Dyskusja – „4.1. N-Acetylcysteine Supplementation”.

Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów

  • Bardzo krótkie badania (1–21 dni); część z podaniem dożylnym.
  • Brak zewnętrznego finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.

Dyscypliny