Czosnek
Suplementy z czosnku (proszek, olej, ekstrakt z czosnku dojrzewającego) reklamowane głównie na ciśnienie krwi i cholesterol.
Na co działa, a na co nie
Umiarkowanie potwierdzone
Serce i krążenie
ciśnienie krwi · lipidy we krwi
Suplementy z czosnku obniżały ciśnienie krwi u osób z nadciśnieniem o kilka mmHg i nieco obniżały cholesterol całkowity i LDL; nie wpływały na triglicerydy.
Badani: dorośli z nadciśnieniem i z prawidłowym ciśnieniem · dorośli z nadciśnieniem, średnio 54–66 lat · dorośli zdrowi, z hiperlipidemią lub cukrzycą typu 2 (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (3)
W metaanalizie badań z placebo czosnek obniżał ciśnienie skurczowe średnio o 4,6 mmHg (10 badań). U osób z nadciśnieniem spadek był większy: o 8,4 mmHg skurczowe i 7,3 mmHg rozkurczowe; u osób z prawidłowym ciśnieniem nie był istotny.
Ried K, Frank OR, Stocks NP, Fakler P, Sullivan T. (2008). Effect of garlic on blood pressure: a systematic review and meta-analysis. BMC Cardiovascular Disorders, 8, 13. DOI 10.1186/1471-2261-8-13 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Wynik dla osób z nadciśnieniem oparty na 3–4 badaniach; część badań finansowana przez producentów.
- Finansowanie: grant RACGP i program rządu Australii (PHCRED); autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W nowszej metaanalizie 10 badań u osób z nadciśnieniem (zwykle 8–12 tygodni) czosnek obniżał ciśnienie skurczowe o 4,2 mmHg (95% CI −5,7 do −2,7) i rozkurczowe o 3,1 mmHg. Autorzy oceniają, że efekt może być ograniczony i dotyczyć głównie wybranych grup (np. osób z otyłością, w wieku 50–60 lat).
Tang Y, Lei Y, Xu M, Tu Q, Mao X, Huang N, Jiang Q. (2025). Meta-analysis on the safety and efficacy of long-term garlic consumption as an adjunctive treatment for hypertension. Frontiers in Nutrition, 12, 1656809. DOI 10.3389/fnut.2025.1656809 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Mało badań wysokiej jakości; w 12-tygodniowych badaniach efekt nie był istotny.
- Finansowanie: Narodowa Fundacja Nauk Przyrodniczych Chin i miejskie biuro nauki w Zunyi; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W metaanalizie badań z placebo czosnek obniżał cholesterol całkowity o 14,2 mg/dl (17 badań) i LDL o 8,2 mg/dl (bardzo duża niejednorodność, I² 93%), podnosił HDL o 2,1 mg/dl, a nie zmieniał istotnie triglicerydów.
Zhao X, Cheng T, Xia H, Yang Y, Wang S. (2024). Effects of Garlic on Glucose Parameters and Lipid Profile: A Systematic Review and Meta-Analysis on Randomized Controlled Trials. Nutrients, 16(11), 1692. DOI 10.3390/nu16111692 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Różne preparaty czosnku; efekt silniejszy w badaniach dłuższych niż 8 tygodni.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Dawkowanie
- Standard
- W badaniach: proszek czosnkowy 300 mg do ponad 20 g dziennie (najczęściej 600–900 mg), ekstrakt z czosnku dojrzewającego 1,2–6 g dziennie, zwykle przez 8–16 tygodni
- Uwagi
- Preparaty różnią się zawartością związków czynnych (allicyna, S-allilocysteina), więc dawek różnych postaci nie da się bezpośrednio porównywać.
Źródła (2)
W 22 pracach (29 badań z losowaniem) stosowano proszek czosnkowy w dawce 300–22 400 mg dziennie, olej czosnkowy 4000 mg dziennie, ekstrakt z czosnku dojrzewającego 1200–6000 mg dziennie, surowy czosnek 4000 mg dziennie lub 800 mg czosnku w kapsułkach dojelitowych. Dawek różnych postaci nie da się bezpośrednio porównywać.
Zhao X, Cheng T, Xia H, Yang Y, Wang S. (2024). Effects of Garlic on Glucose Parameters and Lipid Profile: A Systematic Review and Meta-Analysis on Randomized Controlled Trials. Nutrients, 16(11), 1692. DOI 10.3390/nu16111692 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Bardzo różne preparaty i dawki.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W badaniach nad ciśnieniem krwi najczęściej stosowano standaryzowany proszek czosnkowy w dawce 600–900 mg dziennie (w pojedynczych badaniach do 2400 mg dziennie).
Ried K, Frank OR, Stocks NP, Fakler P, Sullivan T. (2008). Effect of garlic on blood pressure: a systematic review and meta-analysis. BMC Cardiovascular Disorders, 8, 13. DOI 10.1186/1471-2261-8-13 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Starsze, małe badania; część finansowana przez producentów.
- Finansowanie: grant RACGP i program rządu Australii (PHCRED); autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
- łagodny Dolegliwości żołądkowo-jelitowe i nieprzyjemny zapach z ust – Najczęstsze działania niepożądane; w metaanalizie występowały częściej niż przy placebo.
- umiarkowany Reakcje alergiczne, wpływ na krzepnięcie – Opisywane przy dużych dawkach czosnku; w badaniu z ekstraktem z czosnku dojrzewającego u osób na warfarynie nie stwierdzono większej liczby krwawień.
Toksyczność: W badaniach trwających zwykle 8–12 tygodni działania niepożądane były łagodne; brak danych o długotrwałym stosowaniu dużych dawek.
Leki
- Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe (np. warfaryna) niejasne – Duże dawki czosnku mogą wpływać na płytki krwi i krzepnięcie; dla ekstraktu z czosnku dojrzewającego nie wykazano wzrostu krwawień – przy tych lekach skonsultuj suplementację z lekarzem.
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (1)
W metaanalizie 10 badań u osób z nadciśnieniem działania niepożądane występowały częściej przy czosnku niż w grupie kontrolnej (RR 1,79, 95% CI 1,18–2,72); były to głównie łagodne dolegliwości trawienne i nieprzyjemny zapach z ust. Autorzy przytaczają doniesienia o reakcjach alergicznych i wpływie dużych dawek na krzepnięcie oraz badanie, w którym ekstrakt z czosnku dojrzewającego u osób na warfarynie nie zwiększał liczby krwawień.
Tang Y, Lei Y, Xu M, Tu Q, Mao X, Huang N, Jiang Q. (2025). Meta-analysis on the safety and efficacy of long-term garlic consumption as an adjunctive treatment for hypertension. Frontiers in Nutrition, 12, 1656809. DOI 10.3389/fnut.2025.1656809 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- W streszczeniu autorzy piszą, że różnica nie była istotna, choć podany w wynikach przedział ufności wskazuje na istotną – opieramy się na liczbach z wyników.
- Finansowanie: Narodowa Fundacja Nauk Przyrodniczych Chin i miejskie biuro nauki w Zunyi; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.