Kozłek lekarski
Roślina, której korzeń (i wyciągi z niego) stosuje się tradycyjnie na sen i napięcie nerwowe.
Na co działa, a na co nie
Ograniczone dowody
Sen
Kozłek może subiektywnie poprawiać sen, ale wyniki są niespójne: w pomiarach obiektywnych różnic nie było, a typowe wyciągi wypadały gorzej niż sproszkowany korzeń.
Badani: dorośli z bezsennością lub problemami ze snem, w części badań osoby starsze · zdrowi dorośli, osoby z bezsennością i z innymi chorobami, osoby starsze (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 16 badań z placebo (1093 osoby) w 6 badaniach z oceną „sen lepszy lub nie” osoby przyjmujące kozłek o 80% częściej zgłaszały poprawę snu (RR 1,8, 95% CI 1,2–2,9), ale analiza wskazywała na stronniczość publikacji. W 5 badaniach z polisomnografią nie było spójnych zmian w parametrach snu; w żadnym badaniu nie stwierdzono porannej senności.
Bent S, Padula A, Moore D, Patterson M, Mehling W. (2006). Valerian for sleep: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Medicine, 119(12), 1005–1012. DOI 10.1016/j.amjmed.2006.02.026 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Większość badań miała istotne błędy metodologiczne; bardzo różne preparaty, dawki i czas stosowania.
- Finansowanie z grantu amerykańskiego Narodowego Centrum Medycyny Komplementarnej i Alternatywnej (NCCAM).
W przeglądzie 23 badań nad snem 13 wykazało korzyść kozłka, a 10 nie. W metaanalizie 10 badań efekt był wyraźny dla sproszkowanego korzenia (g 0,83, 95% CI 0,03–1,62), ale nie dla wyciągów (g 0,10, 95% CI −0,02 do 0,22); autorzy wskazują na dużą zmienność składu wyciągów.
Shinjyo N, Waddell G, Green J. (2020). Valerian Root in Treating Sleep Problems and Associated Disorders—A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Evidence-Based Integrative Medicine, 25, 2515690X20967323. DOI 10.1177/2515690X20967323 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Badania o bardzo różnej jakości i populacjach; mało danych do metaanalizy.
- Bez finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Dawkowanie
- Standard
- W badaniach nad snem 225–1215 mg dziennie (najczęściej 400–600 mg wyciągu lub korzenia), zwykle godzinę przed snem
- Uwagi
- Wyciągi bardzo się różnią rozpuszczalnikiem i składem; w części analiz sproszkowany korzeń wypadał lepiej niż wyciągi.
- Pora
Źródła (1)
W 16 badaniach z placebo nad snem stosowano od 225 do 1215 mg kozłka dziennie (wyciąg lub suszony korzeń), najczęściej przed snem, przez 1 dzień do kilku tygodni; preparaty i dawki bardzo się różniły.
Bent S, Padula A, Moore D, Patterson M, Mehling W. (2006). Valerian for sleep: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Medicine, 119(12), 1005–1012. DOI 10.1016/j.amjmed.2006.02.026 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Starsze, małe badania o różnej jakości.
- Finansowanie z grantu amerykańskiego Narodowego Centrum Medycyny Komplementarnej i Alternatywnej (NCCAM).
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
- łagodny Pobudzenie zamiast uspokojenia – U nielicznych osób – niepokój, pobudzenie; w jednym badaniu wyższa dawka zwiększała lęk, a niższa go zmniejszała.
- łagodny Dolegliwości żołądkowo-jelitowe, żywe sny, senność – W jednym badaniu biegunka u 18% osób wobec 8% przy placebo; w większości badań działania niepożądane nie różniły się od placebo.
Toksyczność: W 60 badaniach (prawie 6900 osób) nie opisano poważnych działań niepożądanych; dawki 100–1600 mg nie pogarszały sprawności umysłowej ani psychoruchowej.
Leki
- Leki rozkładane przez enzym CYP3A4 niejasne – W jednym małym badaniu wyciąg (1000 mg przez 14 dni) umiarkowanie wpływał na CYP3A4 (wyższe maksymalne stężenie leku testowego); na inne enzymy wątrobowe nie wpływał.
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (2)
W 60 badaniach (6894 osoby) nie opisano poważnych działań niepożądanych. U nielicznych występowało pobudzenie zamiast uspokojenia; łagodne dolegliwości (żywe sny, senność, zawroty głowy, dolegliwości żołądkowe) nie miały wyraźnego związku z leczeniem. Wyciągi w dawkach 100–1600 mg nie pogarszały sprawności umysłowej i psychoruchowej. W badaniu u 12 zdrowych osób wyciąg umiarkowanie wpływał na enzym CYP3A4, ale nie na CYP1A2, CYP2D6 ani CYP2E1.
Shinjyo N, Waddell G, Green J. (2020). Valerian Root in Treating Sleep Problems and Associated Disorders—A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Evidence-Based Integrative Medicine, 25, 2515690X20967323. DOI 10.1177/2515690X20967323 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Działania niepożądane raportowane niekonsekwentnie; przegląd nie omawia doniesień o uszkodzeniach wątroby.
- Bez finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W 16 badaniach działania niepożądane oceniano niekonsekwentnie; w 13 nie było ich lub nie różniły się od placebo, a tylko w jednym istotnie częstsza była biegunka (18% wobec 8%).
Bent S, Padula A, Moore D, Patterson M, Mehling W. (2006). Valerian for sleep: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Medicine, 119(12), 1005–1012. DOI 10.1016/j.amjmed.2006.02.026 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Krótkie badania; dwa nie podały danych o działaniach niepożądanych.
- Finansowanie z grantu amerykańskiego Narodowego Centrum Medycyny Komplementarnej i Alternatywnej (NCCAM).