Suplopedia · Cel
Niedobory w diecie
Uzupełnianie składników, których brakuje w codziennym jedzeniu, np. na diecie roślinnej.
Brak efektów dla wybranych filtrów.
Zestawienie
| Suplement | Dowody | Badano też zdrowych |
|---|---|---|
| Kwas foliowy | Dobrze potwierdzone | nie |
| Witamina B12 | Umiarkowanie potwierdzone | nie |
| Witamina D3 | Umiarkowanie potwierdzone | tak |
| Żelazo | Umiarkowanie potwierdzone | nie |
Dobrze potwierdzone
Kwas foliowy
Kwas foliowy przyjmowany codziennie przed poczęciem i na początku ciąży zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej u dziecka o ok. dwie trzecie. Na inne wady wrodzone wyraźnie nie wpływa.
Badani: kobiety planujące ciążę i w jej początkowym okresie, w tym po ciąży z wadą cewy nerwowej (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie Cochrane 5 badań z losowaniem (7391 kobiet, 6708 urodzeń) codzienny kwas foliowy w okresie okołokoncepcyjnym – sam lub z innymi witaminami i minerałami – zmniejszał ryzyko wad cewy nerwowej (RR 0,31, 95% CI 0,17–0,58; wysoka jakość dowodów), w tym ich nawrotu u kobiet, które wcześniej urodziły dziecko z taką wadą (RR 0,34). Nie wpływał wyraźnie na rozszczep wargi i podniebienia, wady serca ani ryzyko poronienia.
De-Regil LM, Peña-Rosas JP, Fernández-Gaxiola AC, Rayco-Solon P. (2015). Effects and safety of periconceptional oral folate supplementation for preventing birth defects. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015(12), CD007950. DOI 10.1002/14651858.CD007950.pub3 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko jedno z 5 badań z niskim ryzykiem błędu; w pozostałych niejasna randomizacja lub ukrycie przydziału.
- Wsparcie WHO, uczelni i fundacji non-profit (m.in. Fundacja Billa i Melindy Gatesów); jedna osoba z zespołu pracuje w organizacji pozarządowej Micronutrient Initiative.
Umiarkowanie potwierdzone
Witamina B12
U osób z niedoborem witamina B12 w tabletkach (także pod język) podnosi jej poziom we krwi podobnie skutecznie jak zastrzyki. Wyższe dawki nie dawały wyraźnie lepszego wyniku.
Badani: dorośli i dzieci z niedoborem witaminy B12 · osoby z niedoborem witaminy B12 (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 16 badań u osób z niedoborem witaminy B12 (dorośli i dzieci, m.in. po operacji żołądka) suplementacja podnosiła jej poziom we krwi średnio o ok. 403 pg/ml (95% CI 294–512) i obniżała homocysteinę. Nie było istotnych różnic między przyjmowaniem doustnym, pod język i w zastrzykach domięśniowych ani między dawkami 500–750 µg, 1000–1500 µg i 2000–5000 µg. Pewność dowodów wg GRADE umiarkowana dla wzrostu poziomu B12, niska dla homocysteiny.
Mazur M, Ndokaj A, Salerno C, Vallone J, Ardan R, Bietolini S, Carrouel F, Wilk A, Sarig R, Ottolenghi L, Bourgeois D. (2025). Efficacy of sublingual and oral vitamin B12 versus intramuscular administration: insights from a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Pharmacology, 16, 1602976. DOI 10.3389/fphar.2025.1602976 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Bardzo duża niejednorodność wyników (I² > 80%) i możliwa stronniczość publikacji; łączono badania z losowaniem i obserwacyjne.
- Mierzono głównie poziom B12 i homocysteiny we krwi, a nie objawy niedoboru.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
W metaanalizie sieciowej 13 badań (4275 osób z niedoborem witaminy B12) wszystkie drogi podania – doustna, pod język i domięśniowa – podnosiły poziom B12, a różnice między nimi nie były istotne statystycznie; zastrzyki wypadały w rankingu najwyżej, ale bez znaczenia klinicznego. Nie było też różnic w hemoglobinie, objętości krwinek ani homocysteinie.
Abdelwahab OA, Abdelaziz A, Diab S, Khazragy A, Elboraay T, Fayad T, Diab RA, Negida A. (2024). Efficacy of different routes of vitamin B12 supplementation for the treatment of patients with vitamin B12 deficiency: A systematic review and network meta-analysis. Irish Journal of Medical Science, 193(3), 1621–1639. DOI 10.1007/s11845-023-03602-4 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko 8 z 13 badań z losowaniem; tylko jedno porównywało bezpośrednio wszystkie trzy drogi podania.
- Różna długość obserwacji w badaniach; protokół nie był wcześniej zarejestrowany.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; publikację w otwartym dostępie sfinansowały egipskie instytucje publiczne (STDF i EKB).
Witamina D3
Przy niskim poziomie witaminy D już umiarkowane dawki D3 (10 µg, czyli 400 j.m. dziennie) wyraźnie go podnoszą – średnio o ok. 2 nmol/l na każdy mikrogram. Witamina D3 podnosi poziom skuteczniej niż D2.
Badani: zdrowi dorośli z niskim poziomem witaminy D · głównie zdrowi dorośli (opis badań, nie wskazanie)
⚠ Wszystkie źródła: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (2)
W przeglądzie 18 badań z losowaniem u zdrowych dorosłych z poziomem 25(OH)D poniżej 75 nmol/l codzienna witamina D3 w dawce 5–20 µg przez co najmniej 8 tygodni podnosiła 25(OH)D średnio o ok. 2,2 nmol/l na każdy mikrogram (im większa dawka, tym mniejszy przyrost na mikrogram). W każdym z 10 porównań z dawką 10 µg dziennie średni poziom wzrastał – z „niewystarczającego” (30–50 nmol/l) do „wystarczającego” (powyżej 50 nmol/l) albo z „niedoboru” (poniżej 30 nmol/l) do „niewystarczającego”.
Whiting SJ, Bonjour JP, Payen FD, Rousseau B. (2015). Moderate amounts of vitamin D3 in supplements are effective in raising serum 25-hydroxyvitamin D from low baseline levels in adults: a systematic review. Nutrients, 7(4), 2311–2323. DOI 10.3390/nu7042311 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Przegląd bez formalnej metaanalizy (liczono średnią szybkość wzrostu); badania z lat 2003–2013, tylko zdrowi dorośli i dawki do 20 µg.
- Konflikt interesów: dwie osoby z zespołu autorów współpracują z firmą Yoplait, produkującą żywność wzbogacaną witaminą D.
W metaanalizie 20 porównań witaminy D2 z D3 (głównie zdrowi dorośli) D3 skuteczniej podnosiła łączny poziom 25(OH)D (SMD −0,76 na korzyść D3); w badaniach z codziennym przyjmowaniem i dokładnym pomiarem przyrost po D2 był o ok. 10 nmol/l (40%) mniejszy. Różnica zanikała u osób z nadwagą (BMI powyżej 25) i była mniejsza przy niskim poziomie wyjściowym.
van den Heuvel EG, Lips P, Schoonmade LJ, Lanham-New SA, van Schoor NM. (2024). Comparison of the Effect of Daily Vitamin D2 and Vitamin D3 Supplementation on Serum 25-Hydroxyvitamin D Concentration (Total 25(OH)D, 25(OH)D2, and 25(OH)D3) and Importance of Body Mass Index: A Systematic Review and Meta-Analysis. Advances in Nutrition, 15(1), 100133. DOI 10.1016/j.advnut.2023.09.016 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Duża niejednorodność wyników (I² do 72%); część analiz podgrup oparta na mniej niż 10 porównaniach.
- Konflikty interesów: jedna osoba z zespołu pracuje w firmie sprzedającej grzyby wzbogacane witaminą D2, inna jest dyrektorem badań w firmie posiadającej patenty na materiał UVB przeciw niedoborowi witaminy D; praca bez finansowania.
Żelazo
U dorosłych z niedoborem żelaza (jeszcze bez anemii) suplementacja podnosi jego zapasy i hemoglobinę, zmniejsza ryzyko anemii i odczuwane zmęczenie. Badano głównie kobiety, przez krótki czas.
Badani: dorośli z niedoborem żelaza bez anemii, głównie kobiety (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie 18 badań z losowaniem (1170 dorosłych z niedoborem żelaza bez anemii, głównie zdrowe kobiety) żelazo podnosiło poziom ferrytyny (14 badań) i hemoglobiny (o ok. 4 g/l, 12 badań), a w dwóch badaniach rzadziej rozwijała się anemia. Zmniejszało też odczuwane zmęczenie (4 badania, 714 osób; SMD −0,38, 95% CI −0,52 do −0,23), przy umiarkowanej sile dowodów.
Houston BL, Hurrie D, Graham J, Perija B, Rimmer E, Rabbani R, Bernstein CN, Turgeon AF, Fergusson DA, Houston DS, Abou-Setta AM, Zarychanski R. (2018). Efficacy of iron supplementation on fatigue and physical capacity in non-anaemic iron-deficient adults: a systematic review of randomised controlled trials. BMJ Open, 8(4), e019240. DOI 10.1136/bmjopen-2017-019240 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Większość badań o niejasnym ryzyku błędu; obserwacja krótka (średnio 57 dni).
- Doustne żelazo trudno zamaskować (dolegliwości, ciemny stolec), co może wpływać na samoocenę zmęczenia.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
Popularne, ale brak danych (2)
Te suplementy bywają reklamowane w tym celu, ale nie mamy rzetelnych, sprawdzonych przez nas badań u ludzi. Nie oceniamy ich – ani na plus, ani na minus.