← Wszystkie suplementy

Witamina D3

Forma witaminy D (cholekalcyferol), rozpuszczalnej w tłuszczach; organizm wytwarza ją także w skórze pod wpływem słońca.

Na co działa, a na co nie

Dawkowanie

Standard
Odpowiednie spożycie wg EFSA: 15 µg (600 IU) dziennie dla dorosłych, kobiet w ciąży i karmiących oraz dzieci od 1. roku życia
Uwagi
Przyjmowanie z posiłkiem zawierającym tłuszcz może poprawiać wchłanianie, choć danych jest niewiele. Wartość dotyczy sytuacji, gdy skóra prawie nie wytwarza witaminy D (mało słońca). 1 µg witaminy D to 40 IU. Wyższe dawki stosuje się przy stwierdzonym niedoborze – ustala je lekarz na podstawie badania poziomu 25(OH)D we krwi.
Pora
  • z posiłkiem
Źródła (2)

EFSA ustaliła odpowiednie spożycie (AI) witaminy D na 15 µg dziennie dla dorosłych, w tym kobiet w ciąży i karmiących, oraz dla dzieci w wieku 1–17 lat (a 10 µg dla niemowląt 7–11 miesięcy) – przy założeniu minimalnej syntezy w skórze; przy tym spożyciu ponad 95% dorosłych osiąga stężenie 25(OH)D we krwi bliskie lub wyższe niż 50 nmol/l. 1 µg witaminy D odpowiada 40 IU.

EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA). (2023). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate. EFSA Journal, 21(8), e08145. DOI 10.2903/j.efsa.2023.8145 ↗

Siła dowodów: silne · Rozdział 1.4 („Other assessments of vitamin D by EFSA – Dietary reference values”, omówienie opinii EFSA z 2016 r.) oraz rozdział 4 („Conclusions” – przelicznik 40 IU).

Finansowanie publiczne lub non-profit

  • Wartość AI pochodzi z wcześniejszej opinii EFSA (2016), przytoczonej w opinii z 2023 r. – samej opinii z 2016 r. nie czytaliśmy.
  • AI to wartość dla populacji, a nie indywidualna dawka; przy stwierdzonym niedoborze dawkowanie ustala lekarz.

Witaminy D2 i D3 z żywności i suplementów wchłaniają się w jelicie cienkim średnio w ok. 80%; sugeruje się, że wchłanianie jest skuteczniejsze w obecności tłuszczu i przy przyjmowaniu z posiłkiem, choć danych na ten temat jest niewiele.

EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA). (2023). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate. EFSA Journal, 21(8), e08145. DOI 10.2903/j.efsa.2023.8145 ↗

Siła dowodów: ograniczone · Rozdział 3.2.2 („Intestinal absorption”).

Finansowanie publiczne lub non-profit

  • Autorzy zaznaczają, że danych o wpływie posiłku i rodzaju produktu na wchłanianie jest niewiele; w jednym badaniu nośnik (mleko czy woda) nie miał znaczenia.

Dobre połączenia

Brak opisanych dobrych połączeń.

Złe połączenia

Brak opisanych złych połączeń.

Skutki uboczne i bezpieczeństwo

  • poważny Nadmiar wapnia we krwi i w moczu – Główny skutek przedawkowania; wczesnym sygnałem jest zwiększone wydalanie wapnia z moczem, które ustępuje po odstawieniu witaminy D lub wapnia.

Toksyczność: Górny bezpieczny limit wg EFSA (ze wszystkich źródeł, łącznie z suplementami): 100 µg (4000 IU) dziennie dla dorosłych, kobiet w ciąży i karmiących oraz młodzieży 11–17 lat; 50 µg (2000 IU) dla dzieci 1–10 lat. Przekroczenie grozi głównie osobom regularnie przyjmującym wysokodawkowe suplementy.

Przeciwwskazania

  • Niemowlęta – osobne, niższe limity; dawkowanie ustala lekarz lub pediatra.

Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje

Źródła (1)

Górny tolerowany poziom spożycia (UL) witaminy D ze wszystkich źródeł, łącznie z suplementami, wynosi 100 µg dziennie dla dorosłych (także kobiet w ciąży i karmiących) i młodzieży 11–17 lat oraz 50 µg dziennie dla dzieci 1–10 lat. Podstawą jest uporczywa hiperkalciuria (nadmierne wydalanie wapnia z moczem) jako wczesny objaw nadmiaru; w Europie przekroczenie UL grozi głównie osobom regularnie przyjmującym wysokodawkowe suplementy.

EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA). (2023). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate. EFSA Journal, 21(8), e08145. DOI 10.2903/j.efsa.2023.8145 ↗

Siła dowodów: silne · Rozdział 3.6 („Hazard characterisation” – 3.6.1 wybór efektu krytycznego, 3.6.2.1–3.6.2.3 limity dla dorosłych, kobiet w ciąży i karmiących, dzieci i młodzieży) oraz 3.7 („Risk characterisation”).

Finansowanie publiczne lub non-profit

  • Limity dotyczą ogólnej populacji zdrowych osób; nie obejmują niemowląt (osobna opinia EFSA z 2018 r.).
  • Badania, na których oparto limit, były nieliczne i krótkie – dlatego zastosowano margines bezpieczeństwa (współczynnik 2,5).

W sporcie wyczynowym

AIS grupa A· suplement medyczny

Źródło klasyfikacji AIS (1)

Witamina D należy do grupy A Sports Supplement Framework Australijskiego Instytutu Sportu, w podkategorii suplementów medycznych („Medical Supplements”).

Australian Institute of Sport (Australian Sports Commission). AIS Sports Supplement Framework – Group A. Strona internetowa, odczyt 14.11.2026. Źródło ↗

Siła dowodów: silne · Strona „Group A”, sekcja „Medical Supplements”, pozycja „Vitamin D”.

Finansowanie publiczne lub non-profit

  • Na stronie nie podano daty aktualizacji ani wersji klasyfikacji – stan z dnia odczytu.
  • Klasyfikacja dotyczy sportowców wyczynowych; suplementy medyczne w grupie A stosuje się w określonych sytuacjach, np. przy niedoborach.

Dyscypliny

Opis

Witamina D jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach. Organizm wytwarza ją w skórze pod wpływem promieniowania UV-B ze słońca – na to, ile jej powstaje, wpływają m.in. szerokość geograficzna, pora roku, karnacja, czas spędzany na zewnątrz, filtry przeciwsłoneczne, ubiór i wiek. Długie przebywanie na słońcu nie prowadzi do przedawkowania, bo skóra sama ogranicza jej wytwarzanie.

W suplementach występuje głównie jako witamina D3 (cholekalcyferol). Jej poziom w organizmie ocenia się badaniem stężenia 25(OH)D we krwi.

Źródło: EFSA 2023, opinia o górnym limicie witaminy D (rozdziały 1.4, 3.2.1 i 3.3.1) – zob. metryczki w sekcjach powyżej.

Mity

Mit

„Witamina D chroni przed przeziębieniami”

Witamina D3 · dotknij, by odwrócić
Fakt

W 40 badaniach z placebo (ponad 61 tys. osób) witamina D nie zmniejszyła istotnie odsetka osób, które przeszły infekcję dróg oddechowych. Jeśli jakiś efekt jest, to bardzo mały.

Metryczka źródła · wsparcie: ograniczone
Twierdzenie
W zaktualizowanej metaanalizie 40 badań z placebo (61 589 uczestników) suplementacja witaminą D nie zmniejszyła istotnie odsetka osób, które przeszły co najmniej jedną ostrą infekcję dróg oddechowych (OR 0,94, 95% CI 0,88–1,00, p = 0,057); efekt nie zależał od wyjściowego poziomu witaminy D. Istotną ochronę zaobserwowano tylko w podgrupie dzieci w wieku 1–15 lat, ale bez dowodu, że wiek rzeczywiście zmienia efekt.
Źródło
Jolliffe DA, Camargo CA, Sluyter JD i wsp. (2025). Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: systematic review and meta-analysis of stratified aggregate data. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 13(4), 307–320.
Miejsce w pracy
Wyniki (porównanie główne i analizy w podgrupach) – Rycina 2 i Tabela 2; Dyskusja.
Finansowanie

⚠ Część autorów powiązana z firmami

Ograniczenia
  • Wcześniejsza metaanaliza tych samych autorów (2021) wykazywała małą, istotną ochronę – po dołączeniu dużych nowych badań efekt przestał być istotny; asymetria wykresu lejkowego sugeruje, że wcześniejszy wynik mogły zawyżać małe badania (Dyskusja).
  • Część badań nie przekazała danych, w tym co najmniej jedno z wynikiem korzystnym dla witaminy D; analiza na danych zbiorczych, a nie indywidualnych uczestników (Dyskusja).
  • Metaanaliza bez finansowania. Jeden z autorów otrzymywał granty m.in. od producentów suplementów (Pharma Nord, DSM Nutritional Products) poza tą pracą; pozostali głównie bez konfliktów.
Identyfikatory
DOI: 10.1016/S2213-8587(24)00348-6PMID: 39993397