Suplopedia · Cel
Wątroba
Praca wątroby i wyniki prób wątrobowych.
Zestawienie
| Suplement | Dowody | Badano też zdrowych |
|---|---|---|
| Witamina E | Umiarkowanie potwierdzone | nie |
| Berberyna | Ograniczone dowody | nie |
| Kurkuma | Ograniczone dowody | nie |
| Kwasy omega-3 | Ograniczone dowody | nie |
| Ostropest plamisty | Ograniczone dowody | nie |
| Probiotyki | Ograniczone dowody | nie |
Umiarkowanie potwierdzone
Witamina E
Przy stłuszczeniowej chorobie wątroby witamina E poprawiała enzymy wątrobowe i obraz wątroby w biopsji, ale w dawkach często przekraczających bezpieczny limit dla zdrowych osób – tylko pod kontrolą lekarza.
Badani: dorośli i dzieci z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 15 badań z losowaniem (1317 osób) witamina E – sama lub z innymi lekami – poprawiała ALT i AST, wskaźnik aktywności choroby (NAS) i włóknienie u dorosłych w krótszej i dłuższej obserwacji oraz u dzieci w dłuższej. Spadek enzymów był związany z dawką. W ośmiu badaniach stosowano do 400 IU dziennie, w sześciu 600–1000 IU dziennie.
Abdel-Maboud M, Menshawy A, Menshawy E, Emara A, Alshandidy M, Eid M. (2020). The efficacy of vitamin E in reducing non-alcoholic fatty liver disease: a systematic review, meta-analysis, and meta-regression. Therapeutic Advances in Gastroenterology, 13, 1756284820974917. DOI 10.1177/1756284820974917 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Małe badania, różne definicje choroby, część z innymi lekami. Dawki 600–1000 IU przekraczają limit EFSA 300 mg dziennie dla zdrowych dorosłych – zob. bezpieczeństwo witaminy E.
- Autorzy nie otrzymali finansowania; deklarują brak konfliktów interesów.
Ograniczone dowody
Berberyna
Przy stłuszczeniu wątroby berberyna obniżała enzymy wątrobowe, cholesterol i triglicerydy, ale badania były małe i w większości z niejasną metodą losowania.
Badani: dorośli z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 10 badań z losowaniem (811 osób ze stłuszczeniem wątroby) berberyna obniżała ALT (SMD −0,72), AST (SMD −0,79), GGTP, triglicerydy, cholesterol całkowity i LDL oraz BMI. Zgłaszano tylko łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Nie Q, Li M, Huang C, Yuan Y, Liang Q, Ma X, Qiu T, Li J. (2024). The clinical efficacy and safety of berberine in the treatment of non-alcoholic fatty liver disease: a meta-analysis and systematic review. Journal of Translational Medicine, 22(1), 225. DOI 10.1186/s12967-024-05011-2 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- 7 z 10 badań nie opisało metody losowania; ukrycie przydziału niejasne we wszystkich; bazy chińskie wśród przeszukanych.
- Finansowanie: program rozwoju specjalności klinicznych w Foshan (Chiny); autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Kurkuma
Przy stłuszczeniu wątroby kurkumina nieznacznie obniżała enzymy wątrobowe i częściej zmniejszała stłuszczenie, ale badania pochodzą głównie z dwóch krajów; kurkuma może też rzadko uszkadzać wątrobę.
Badani: dorośli ze stłuszczeniową chorobą wątroby, głównie w Iranie i Tajlandii (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W zaktualizowanej metaanalizie 16 badań z losowaniem (osoby ze stłuszczeniem wątroby, 8–24 tygodnie) kurkumina obniżała AST o 3,9 j./l i ALT o 5,6 j./l oraz częściej dawała ustąpienie (RR 3,53) lub zmniejszenie stłuszczenia (RR 3,41) niż kontrola. Stosowano formy o zwiększonym wchłanianiu (80–1000 mg dziennie), ekstrakty (1500 mg) lub proszek kurkumy (2–3 g).
Lukkunaprasit T, Tansawet A, Boonmanunt S, Sobhonslidsuk A, McKay GJ, Attia J, Thakkinstian A. (2023). An updated meta-analysis of effects of curcumin on metabolic dysfunction-associated fatty liver disease based on available evidence from Iran and Thailand. Scientific Reports, 13(1), 5824. DOI 10.1038/s41598-023-33023-3 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Badania prawie wyłącznie z Iranu i Tajlandii; stłuszczenie oceniane zwykle w USG. Rzadko kurkuma (zwłaszcza o zwiększonym wchłanianiu) powoduje uszkodzenie wątroby – zob. bezpieczeństwo.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Kwasy omega-3
U osób ze stłuszczeniem wątroby omega-3 częściej zmniejszały stłuszczenie widoczne w USG, ale nie poprawiały istotnie enzymów wątrobowych ani obrazu w biopsji.
Badani: dorośli i dzieci z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 22 badań z losowaniem (1366 osób z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby) poprawę stłuszczenia częściej obserwowano przy omega-3 niż przy placebo (RR 1,52) – ale tylko w ocenie USG; w jedynym badaniu z biopsją różnicy nie było, a w rezonansie wynik nie był istotny. Enzymy wątrobowe (ALT, AST, GGTP) nie zmieniły się istotnie; spadały za to triglicerydy.
Lee CH, Fu Y, Yang SJ, Chi CC. (2020). Effects of Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acid Supplementation on Non-Alcoholic Fatty Liver: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 12(9), 2769. DOI 10.3390/nu12092769 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Poprawa stłuszczenia tylko w USG (mniej dokładne); duża niejednorodność wyników.
- Brak zewnętrznego finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Ostropest plamisty
Sylimaryna nieznacznie obniżała enzymy wątrobowe (ALT, AST) u osób z chorobami wątroby, ale według części autorów spadek był zbyt mały, by miał znaczenie kliniczne.
Badani: dorośli z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby · dorośli z chorobami wątroby (stłuszczenie, zapalenie, marskość) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 8 badań z losowaniem (587 osób z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby) sylimaryna obniżała AST o 6,6 j./l i ALT o 9,2 j./l bardziej niż w grupach kontrolnych; efekt był widoczny także przy stosowaniu samej sylimaryny.
Zhong S, Fan Y, Yan Q, Fan X, Wu B, Han Y i wsp. (2017). The therapeutic effect of silymarin in the treatment of nonalcoholic fatty disease: A meta-analysis (PRISMA) of randomized control trials. Medicine, 96(49), e9061. DOI 10.1097/MD.0000000000009061 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Mało badań; enzymy wątrobowe to wskaźnik pośredni, nie poprawa przebiegu choroby; część badań łączyła sylimarynę z innymi składnikami.
- Finansowanie: Narodowa Fundacja Nauk Przyrodniczych Chin i prowincja Jilin; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W metaanalizie 6 badań u osób z różnymi chorobami wątroby sylimaryna obniżała ALT i AST w sposób statystycznie istotny, ale według autorów bez znaczenia klinicznego; nie zmieniała GGTP. Badania były niejednorodne i niskiej jakości.
de Avelar CR, Pereira EM, de Farias Costa PR, de Jesus RP, de Oliveira LPM. (2017). Effect of silymarin on biochemical indicators in patients with liver disease: Systematic review with meta-analysis. World Journal of Gastroenterology, 23(27), 5004–5017. DOI 10.3748/wjg.v23.i27.5004 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Tylko 6 z 17 badań nadawało się do metaanalizy; niska jakość metodologiczna.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Probiotyki
U osób ze stłuszczeniem wątroby probiotyki i prebiotyki nieznacznie obniżały enzymy wątrobowe i wskaźniki włóknienia; brakuje jednak dużych, dobrych badań.
Badani: osoby z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 34 badań z losowaniem probiotyki, prebiotyki i synbiotyki łącznie obniżały ALT (SMD −0,48), AST i wskaźniki włóknienia wątroby (SMD −0,31). Same probiotyki obniżały ALT (SMD −0,41) i włóknienie (SMD −0,58).
Pan Y, Yang Y, Wu J, Zhou H, Yang C. (2024). Efficacy of probiotics, prebiotics, and synbiotics on liver enzymes, lipid profiles, and inflammation in patients with non-alcoholic fatty liver disease: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. BMC Gastroenterology, 24(1), 283. DOI 10.1186/s12876-024-03356-y ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Autorzy podkreślają brak dużych badań wysokiej jakości; różne szczepy i preparaty; włóknienie oceniane głównie metodami pośrednimi.
- Finansowanie: Narodowa Fundacja Nauk Przyrodniczych Chin i Jiangnan University; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Popularne, ale brak danych (1)
Te suplementy bywają reklamowane w tym celu, ale nie mamy rzetelnych, sprawdzonych przez nas badań u ludzi. Nie oceniamy ich – ani na plus, ani na minus.
- Glutation – Reklamowany na „detoks” i wątrobę.