Probiotyki
Żywe mikroorganizmy, najczęściej bakterie; każdy szczep to osobny preparat o własnych badaniach.
Na co działa, a na co nie
Ograniczone dowody
Trawienie
biegunka po antybiotykach · zespół jelita drażliwego
Probiotyki przyjmowane z antybiotykiem zmniejszają ryzyko biegunki mniej więcej o połowę, a przy zespole jelita drażliwego łagodzą objawy. Dowody są słabej jakości i nie dotyczą konkretnych produktów.
Badani: dzieci i dorośli przyjmujący antybiotyki · osoby z zespołem jelita drażliwego (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W przeglądzie parasolowym 21 przeglądów systematycznych (170 różnych badań z placebo) probiotyki wiązały się z mniejszym ryzykiem biegunki po antybiotykach (RR 0,54, 95% CI 0,48–0,61), podobnie u dzieci (RR 0,46) i dorosłych (RR 0,55), ale nie u osób powyżej 65 lat (RR 0,96). Autorzy oceniają pewność dowodów jako niską i zaznaczają, że wyniki nie dowodzą skuteczności żadnego konkretnego produktu.
Xi F, Xu C, Li P, Zhou S, Liu J, Zhou S, Wang Y, Yu J. (2026). Probiotics for the prevention of antibiotic-associated diarrhea: an umbrella review and second-order meta-analysis of 21 systematic reviews covering 170 unique randomized controlled trials. Frontiers in Nutrition, 13, 1994645. DOI 10.3389/fnut.2026.1994645 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko 1 z 21 przeglądów wysokiej jakości, 13 – krytycznie niskiej; przeglądy dzielą wiele tych samych badań, więc wynik jest prawdopodobnie bardziej precyzyjny, niż powinien.
- Bardzo różne szczepy, dawki i postacie preparatów.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie z programu naukowego miasta Baiyin (Chiny).
W metaanalizie 72 badań z losowaniem (8581 osób z zespołem jelita drażliwego) probiotyki łagodziły ogólne objawy (SMD −0,55, 95% CI −0,76 do −0,34) i ból brzucha (SMD −0,89) oraz poprawiały jakość życia (SMD 0,99). Większe efekty obserwowano w krótszych badaniach (poniżej 4 tygodni) i dla probiotyków z rodzaju Bacillus przy bólu brzucha. Pewność dowodów wg GRADE niska.
Chen M, Yuan L, Xie CR, Wang XY, Feng SJ, Xiao XY, Zheng H. (2023). Probiotics for the management of irritable bowel syndrome: a systematic review and three-level meta-analysis. International Journal of Surgery, 109(11), 3631–3647. DOI 10.1097/JS9.0000000000000658 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko 9 z 72 badań z niskim ryzykiem błędu; ogromna niejednorodność wyników.
- Efekt krótkoterminowy – w dłuższych badaniach mniejszy; dotyczy osób z zespołem jelita drażliwego, nie zdrowych.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie z publicznych grantów (Chiny).
Ograniczone dowody
Skóra, włosy, paznokcie
atopowe zapalenie skóry
U dzieci probiotyki podawane w ciąży lub niemowlęctwie zmniejszają ryzyko atopowego zapalenia skóry, a u chorych nieco łagodzą jego objawy. Efekt jest niewielki i zależy od szczepu; dowody słabej jakości.
Badani: kobiety w ciąży i karmiące oraz dzieci · dzieci z atopowym zapaleniem skóry (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W przeglądzie parasolowym 38 metaanaliz (127 150 uczestników) probiotyki, prebiotyki i synbiotyki podawane matkom w ciąży lub w okresie karmienia albo dzieciom zmniejszały ryzyko atopowego zapalenia skóry u dzieci (RR 0,74, 95% CI 0,70–0,79). U chorych dzieci obniżały nasilenie choroby o 3,75 punktu w skali SCORAD (WMD −3,75), ale tylko przy chorobie umiarkowanej i ciężkiej. Mieszanki szczepów, Lactobacillus i synbiotyki działały, same Bifidobacterium i prebiotyki nie. Autorzy oceniają pewność dowodów jako niską.
Wang L, Xu L. (2025). The impact of prebiotics, probiotics and synbiotics on the prevention and treatment of atopic dermatitis in children: an umbrella meta-analysis. Frontiers in Pediatrics, 13, 1498965. DOI 10.3389/fped.2025.1498965 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Łączy metaanalizy, które w dużej części obejmują te same badania; duża niejednorodność wyników (I² 81–87%).
- Dla nasilenia choroby wykryto stronniczość publikacji; ochronnego efektu nie potwierdzono przy suplementacji dłuższej niż 12 miesięcy.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
W metaanalizie 9 badań z losowaniem (1000 dzieci z atopowym zapaleniem skóry, zwykle przez 12 tygodni) probiotyki obniżały nasilenie choroby w skali SCORAD średnio o 4,24 punktu (95% CI −7,78 do −0,71; 7 badań, 627 dzieci), ale nie zwiększały istotnie odsetka dzieci z poprawą (OR 1,75, 95% CI 0,70–4,35; 3 badania).
Xue X, Yang X, Shi X, Deng Z. (2023). Efficacy of probiotics in pediatric atopic dermatitis: A systematic review and meta-analysis. Clinical and Translational Allergy, 13(7), e12283. DOI 10.1002/clt2.12283 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Mało małych badań; część nie opisała ukrycia przydziału do grup; różne szczepy i dawki.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie z chińskich laboratoriów medycyny sportowej.
Ograniczone dowody
Odchudzanie
U osób z otyłością probiotyki dają co najwyżej niewielki efekt – rzędu 1 kg lub kilku dziesiątych BMI – a wyniki dla masy ciała i BMI wzajemnie się nie potwierdzają.
Badani: dorośli z nadwagą i chorobami metabolicznymi · osoby z otyłością (opis badań, nie wskazanie)
⚠ 1 z 2 źródeł: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 20 badań (1411 dorosłych z nadwagą lub otyłością i chorobami metabolicznymi, m.in. cukrzycą typu 2 i stłuszczeniem wątroby) probiotyki nie zmieniały istotnie masy ciała (−0,26 kg, 95% CI −0,75 do 0,23), ale obniżały BMI (−0,73 kg/m²) oraz obwód talii (−0,71 cm) i bioder. Autorzy zaznaczają, że to za mało, by zalecać probiotyki w leczeniu.
Perna S, Ilyas Z, Giacosa A, Gasparri C, Peroni G, Faliva MA, Rigon C, Naso M, Riva A, Petrangolini G, Redha AA, Rondanelli M. (2021). Is Probiotic Supplementation Useful for the Management of Body Weight and Other Anthropometric Measures in Adults Affected by Overweight and Obesity with Metabolic Related Diseases? A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 13(2), 666. DOI 10.3390/nu13020666 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Skrajna niejednorodność wyników (I² 100%); różne szczepy, dawki i choroby uczestników.
- Bez zewnętrznego finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów, choć dwie osoby z zespołu są afiliowane przy dziale badań firmy Indena (producenta składników suplementów).
W metaanalizie 7 badań z losowaniem (412 osób z otyłością) osoby przyjmujące probiotyki traciły nieco więcej masy ciała niż grupy kontrolne (95% CI różnicy −1,18 do −0,92), miały mniejszy obwód talii i mniej tłuszczu trzewnego, ale BMI nie różniło się istotnie.
Guo M, Li J, Zhang L, Chen C, Wei Y, Shen ZA. (2025). Effects of oral supplementation of probiotics on body weight and visceral fat in obese patients: a meta-analysis and systematic review. Scientific Reports, 15, 6355. DOI 10.1038/s41598-025-90820-8 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Tylko 7 małych badań; autorzy wykluczyli 3 inne z powodu „podejrzanej” stronniczości bez szczegółów; praca nie podaje samej średniej różnicy masy ciała, tylko przedział ufności.
- Wynik dla masy ciała i BMI się nie zgadza; dla BMI stwierdzono ryzyko stronniczości publikacji.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Ograniczone dowody
Wątroba
U osób ze stłuszczeniem wątroby probiotyki i prebiotyki nieznacznie obniżały enzymy wątrobowe i wskaźniki włóknienia; brakuje jednak dużych, dobrych badań.
Badani: osoby z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 34 badań z losowaniem probiotyki, prebiotyki i synbiotyki łącznie obniżały ALT (SMD −0,48), AST i wskaźniki włóknienia wątroby (SMD −0,31). Same probiotyki obniżały ALT (SMD −0,41) i włóknienie (SMD −0,58).
Pan Y, Yang Y, Wu J, Zhou H, Yang C. (2024). Efficacy of probiotics, prebiotics, and synbiotics on liver enzymes, lipid profiles, and inflammation in patients with non-alcoholic fatty liver disease: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. BMC Gastroenterology, 24(1), 283. DOI 10.1186/s12876-024-03356-y ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Autorzy podkreślają brak dużych badań wysokiej jakości; różne szczepy i preparaty; włóknienie oceniane głównie metodami pośrednimi.
- Finansowanie: Narodowa Fundacja Nauk Przyrodniczych Chin i Jiangnan University; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Dawkowanie
- Standard
- Zależy od szczepu i preparatu – liczy się konkretny, przebadany szczep w dawce z badań (podawanej w CFU, czyli jednostkach tworzących kolonie)
- Uwagi
- W badaniach nad biegunką po antybiotykach dawki co najmniej 5 miliardów CFU dziennie wiązały się z większym efektem niż mniejsze, ale to wynik wstępny, zależny od wieku i rodzaju preparatu – nie da się go przenieść na każdy produkt.
Źródła (1)
W analizie opartej na 3 przeglądach (głównie u dzieci) dawki co najmniej 5 × 10⁹ CFU dziennie wiązały się z większym zmniejszeniem ryzyka biegunki po antybiotykach (RR 0,35) niż dawki mniejsze (RR 0,72). Autorzy podkreślają, że wynik jest wstępny, zależy od wieku i rodzaju preparatu i nie może być przenoszony na konkretne produkty; badane preparaty różniły się szczepem, dawką i postacią.
Xi F, Xu C, Li P, Zhou S, Liu J, Zhou S, Wang Y, Yu J. (2026). Probiotics for the prevention of antibiotic-associated diarrhea: an umbrella review and second-order meta-analysis of 21 systematic reviews covering 170 unique randomized controlled trials. Frontiers in Nutrition, 13, 1994645. DOI 10.3389/fnut.2026.1994645 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Analiza dawki oparta na 3 nakładających się przeglądach – wynik eksploracyjny.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie z programu naukowego miasta Baiyin (Chiny).
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
- łagodny Brak częstszych działań niepożądanych w badaniach – W badaniach z placebo działania niepożądane nie były częstsze niż w grupie kontrolnej, ale raportowano je niekompletnie; bezpieczeństwa długotrwałego stosowania (dłużej niż kilka miesięcy) nie da się jeszcze ocenić.
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (2)
W dwóch przeglądach, które pozwalały na łączną analizę, częstość działań niepożądanych nie różniła się między probiotykami a placebo (różnica ryzyka 0,00, 95% CI −0,01 do 0,01); raportowanie działań niepożądanych było jednak niekompletne.
Xi F, Xu C, Li P, Zhou S, Liu J, Zhou S, Wang Y, Yu J. (2026). Probiotics for the prevention of antibiotic-associated diarrhea: an umbrella review and second-order meta-analysis of 21 systematic reviews covering 170 unique randomized controlled trials. Frontiers in Nutrition, 13, 1994645. DOI 10.3389/fnut.2026.1994645 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko 2 z 21 przeglądów raportowały działania niepożądane w sposób pozwalający je połączyć.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W metaanalizie badań z co najmniej 12-tygodniową suplementacją w grupach ryzyka (m.in. osoby starsze, z chorobami przewodu pokarmowego, z obniżoną odpornością; 5 badań, 920 osób) nie odnotowano wzrostu działań niepożądanych, ale raportowano je niespójnie i nie dało się ich połączyć. Autorzy podkreślają, że brak sygnału nie dowodzi bezpieczeństwa – liczba uczestników jest za mała, by wykryć rzadkie lub opóźnione szkody.
Alshatari S, Ziarno M. (2026). Long-term safety and clinical effects of probiotic supplementation in at-risk populations: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Nutrition, 13, 1895136. DOI 10.3389/fnut.2026.1895136 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Tylko 5 badań, wszystkie z 2023 r., trwające 12–20 tygodni; bez analiz dla poszczególnych szczepów.
- Wykluczono osoby w stanie krytycznym i z ciężkim niedoborem odporności.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.