← Wszystkie suplementy

Witamina E

Witamina rozpuszczalna w tłuszczach o działaniu antyoksydacyjnym; niedobór u zdrowych osób jest rzadki, a duże dawki z suplementów mogą wpływać na krzepnięcie krwi.

Na co działa, a na co nie

Dawkowanie

Standard
Górny bezpieczny limit dla dorosłych (EFSA, 2024): 300 mg alfa-tokoferolu dziennie ze wszystkich źródeł; w dużych badaniach nad sercem i udarem stosowano od 50 mg dziennie do 800 IU dziennie lub co drugi dzień
Uwagi
Zwykła dieta w Europie nie przekracza limitu – ryzyko dotyczy głównie regularnego przyjmowania suplementów z dużą dawką. Przy lekach przeciwkrzepliwych lub przeciwpłytkowych suplementuj tylko pod kontrolą lekarza.
Źródła (1)

EFSA utrzymała górny tolerowany poziom spożycia witaminy E (alfa-tokoferolu) ze wszystkich źródeł: 300 mg dziennie dla dorosłych, także kobiet w ciąży i karmiących, oraz 100–260 mg dla dzieci i młodzieży (zależnie od wieku). Przekroczenie limitu w Europie jest mało prawdopodobne, z wyjątkiem osób regularnie przyjmujących suplementy z dużą dawką.

EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T, Castenmiller J i wsp. (2024). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin E. EFSA Journal, 22(8), e8953. DOI 10.2903/j.efsa.2024.8953 ↗

Siła dowodów: umiarkowane · Streszczenie; rozdziały 3.5.2 („Derivation of the UL”), 3.6 („Risk characterisation”) i 4 („Conclusions”).

Finansowanie publiczne lub non-profit

  • Limit oparty na badaniach czasu krwawienia z dawkami do ok. 728 mg dziennie przez maksymalnie 4 miesiące; brak bezpośrednich danych o krwawieniach.
  • Opinia europejskiej agencji publicznej (EFSA) na zlecenie Komisji Europejskiej.

Dobre połączenia

Brak opisanych dobrych połączeń.

Złe połączenia

Brak opisanych złych połączeń.

Skutki uboczne i bezpieczeństwo

  • poważny Zwiększone ryzyko udaru krwotocznego – W metaanalizie 9 badań (ponad 118 tys. osób) witamina E zwiększała ryzyko udaru krwotocznego o 22% – ok. 1 dodatkowy przypadek na 1250 osób przyjmujących.
  • umiarkowany Wpływ na krzepnięcie krwi – EFSA uznaje zaburzenia krzepnięcia i ryzyko krwawień za kluczowe zagrożenie przy nadmiarze; mechanizm obejmuje wpływ na płytki krwi i interakcję z witaminą K.

Toksyczność: Górny bezpieczny limit (EFSA, 2024): 300 mg dziennie dla dorosłych (także w ciąży i podczas karmienia), dla dzieci od 100 mg (1–3 lata) do 260 mg (15–17 lat). W badaniu SELECT 400 IU dziennie przez ok. 5,5 roku wiązało się z niepewnym (nieistotnym statystycznie) wzrostem ryzyka raka prostaty o 13%.

Przeciwwskazania

  • Leczenie przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe – tylko pod kontrolą lekarza.
  • Osoby po zawale lub udarze (wtórna profilaktyka chorób serca) – limit EFSA ich nie obejmuje.
  • Zaburzenia wchłaniania witaminy K.

Leki

  • Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe (np. warfaryna, aspiryna) niejasne – EFSA wyłącza osoby przyjmujące te leki z zakresu bezpiecznego limitu, bo witamina E wpływa na krzepnięcie; suplementacja tylko pod kontrolą lekarza.

Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje

Źródła (2)

EFSA uznaje wpływ na krzepnięcie krwi i związane z nim ryzyko krwawień za krytyczny skutek nadmiaru witaminy E. Limit nie dotyczy osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe (np. aspirynę), osób w profilaktyce wtórnej chorób serca ani osób z zaburzeniami wchłaniania witaminy K – u nich suplementacja powinna być pod kontrolą lekarza. W badaniu SELECT 400 IU dziennie wiązało się z ryzykiem raka prostaty większym o 13% (HR 1,13, 99% CI 0,95–1,35).

EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T, Castenmiller J i wsp. (2024). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin E. EFSA Journal, 22(8), e8953. DOI 10.2903/j.efsa.2024.8953 ↗

Siła dowodów: umiarkowane · Streszczenie; rozdziały 3.4.1.4 („Conclusions on impaired coagulation and risk of bleeding”), 3.4.3 („Prostate cancer”), 3.6 i 4.

Finansowanie publiczne lub non-profit

  • Wynik dla raka prostaty pochodzi z jednego badania i nie był istotny statystycznie; inne badania z mniejszymi dawkami nie wykazały efektu.
  • Opinia europejskiej agencji publicznej (EFSA) na zlecenie Komisji Europejskiej.

W metaanalizie 9 badań z placebo (118 765 osób, co najmniej rok obserwacji) witamina E zwiększała ryzyko udaru krwotocznego o 22% (RR 1,22, 95% CI 1,00–1,48) – ok. 1 dodatkowy udar krwotoczny na 1250 osób przyjmujących.

Schürks M, Glynn RJ, Rist PM, Tzourio C, Kurth T. (2010). Effects of vitamin E on stroke subtypes: meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ, 341, c5702. DOI 10.1136/bmj.c5702 ↗

Siła dowodów: umiarkowane · Streszczenie; Wyniki – „Effect of vitamin E on stroke” i „Absolute risks”.

Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów

  • Górna granica przedziału ufności bliska braku efektu; tylko 5 badań raportowało udary krwotoczne.
  • Brak finansowania tej analizy; autorzy deklarują brak powiązań finansowych z zainteresowanymi firmami.

Dyscypliny

Mity

Mit

„Witamina E jako przeciwutleniacz chroni przed udarem”

Witamina E · dotknij, by odwrócić
Fakt

W 9 badaniach (ponad 118 tys. osób) witamina E nie zmniejszała ryzyka udaru ogółem. Udarów niedokrwiennych było nieco mniej, ale ryzyko groźniejszego udaru krwotocznego rosło o 22%.

Metryczka źródła · wsparcie: umiarkowane
Twierdzenie
W metaanalizie 9 badań z placebo (118 765 osób) witamina E nie zmieniała ryzyka udaru ogółem (RR 0,98, 95% CI 0,91–1,05). Zmniejszała ryzyko udaru niedokrwiennego o 10% (RR 0,90; 1 udar mniej na 476 osób), ale zwiększała ryzyko udaru krwotocznego o 22% (RR 1,22; 1 udar więcej na 1250 osób). Autorzy przestrzegają przed powszechnym stosowaniem witaminy E w zapobieganiu udarom.
Źródło
Schürks M, Glynn RJ, Rist PM, Tzourio C, Kurth T. (2010). Effects of vitamin E on stroke subtypes: meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ, 341, c5702.
Miejsce w pracy
Streszczenie; Wyniki – „Effect of vitamin E on stroke”, „Absolute risks”; „Implications for clinical practice”.
Finansowanie

Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów

Ograniczenia
  • Badania z różnymi dawkami i populacjami (prewencja pierwotna i wtórna); część bez zaślepienia.
  • Brak finansowania tej analizy; autorzy deklarują brak powiązań finansowych z zainteresowanymi firmami.
Identyfikatory
DOI: 10.1136/bmj.c5702PMID: 21051774