Berberyna
Związek roślinny (alkaloid) występujący m.in. w berberysie; w suplementach zwykle jako chlorowodorek.
Na co działa, a na co nie
Ograniczone dowody
Serce i krążenie
lipidy we krwi
U osób z zaburzeniami lipidów lub cukru berberyna obniża cholesterol LDL, trójglicerydy i cukier na czczo, ale nie ciśnienie krwi. Badania są głównie z Chin, krótkie i bardzo niejednorodne.
Badani: osoby z zaburzeniami lipidów, cukrzycą lub zespołem metabolicznym · dorośli z cukrzycą typu 2, hiperlipidemią i innymi chorobami (Chiny) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 12 badań z placebo (889 osób z zaburzeniami lipidów, stanem przedcukrzycowym, cukrzycą lub zespołem metabolicznym; 300–1500 mg dziennie przez 84–140 dni) berberyna obniżała trójglicerydy (o 0,37 mmol/l), cholesterol LDL (o 0,50 mmol/l), cholesterol całkowity (o 0,45 mmol/l), cukier na czczo (o 0,52 mmol/l) i obwód talii (o 3,3 cm), ale nie zmieniała istotnie cholesterolu HDL ani ciśnienia skurczowego i rozkurczowego. Działania niepożądane nie były częstsze niż przy placebo.
Liu D, Zhao H, Zhang Y, Hu J, Xu H. (2025). Efficacy and safety of berberine on the components of metabolic syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Frontiers in Pharmacology, 16, 1572197. DOI 10.3389/fphar.2025.1572197 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko 2 z 12 badań z niskim ryzykiem błędu; bardzo duża niejednorodność wyników (I² do ok. 90%); oznaki stronniczości publikacji dla trójglicerydów.
- Badania głównie z Chin, w różnych grupach chorych – wyniki nie muszą dotyczyć osób zdrowych.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie z instytucji medycyny chińskiej.
W przeglądzie 7 badań z placebo (wszystkie z Chin; 0,1–1,2 g dziennie przez 12–104 tygodnie) 6 badań wykazało poprawę co najmniej jednego wskaźnika – m.in. spadek cukru na czczo, cholesterolu całkowitego i trójglicerydów (w 2 badaniach także LDL); wyniki dla HDL były niespójne.
Candrea AR, Gavrilaș LI, Frumuzachi O, Mocan A, Babotă M, Crișan G. (2026). The Integrative Role of Berberine in Gut Microbiota Modulation and Cardiometabolic Outcomes: A Systematic Review of Randomised Clinical Trials. Nutrients, 18(12), 1858. DOI 10.3390/nu18121858 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Wskaźniki metaboliczne były wynikami dodatkowymi, opisanymi bez metaanalizy; tylko 1 z 7 badań z niskim ryzykiem błędu.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
Ograniczone dowody
Wątroba
Przy stłuszczeniu wątroby berberyna obniżała enzymy wątrobowe, cholesterol i triglicerydy, ale badania były małe i w większości z niejasną metodą losowania.
Badani: dorośli z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 10 badań z losowaniem (811 osób ze stłuszczeniem wątroby) berberyna obniżała ALT (SMD −0,72), AST (SMD −0,79), GGTP, triglicerydy, cholesterol całkowity i LDL oraz BMI. Zgłaszano tylko łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Nie Q, Li M, Huang C, Yuan Y, Liang Q, Ma X, Qiu T, Li J. (2024). The clinical efficacy and safety of berberine in the treatment of non-alcoholic fatty liver disease: a meta-analysis and systematic review. Journal of Translational Medicine, 22(1), 225. DOI 10.1186/s12967-024-05011-2 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- 7 z 10 badań nie opisało metody losowania; ukrycie przydziału niejasne we wszystkich; bazy chińskie wśród przeszukanych.
- Finansowanie: program rozwoju specjalności klinicznych w Foshan (Chiny); autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Dawkowanie
- Standard
- W badaniach: 300–1500 mg dziennie (najczęściej w tabletkach lub kapsułkach, jako chlorowodorek), przez ok. 3–5 miesięcy
- Uwagi
- W metaanalizie dawki do 1 g dziennie obniżały trójglicerydy co najmniej tak samo jak 1,5 g. Przy dawkach od 1 g dziennie obserwowano niekorzystne zmiany w składzie bakterii jelitowych.
Źródła (1)
W 12 badaniach z placebo berberynę podawano w tabletkach lub kapsułkach w dawkach 300–1500 mg dziennie przez 84–140 dni; dawki do 1 g dziennie obniżały trójglicerydy skuteczniej niż 1,5 g.
Liu D, Zhao H, Zhang Y, Hu J, Xu H. (2025). Efficacy and safety of berberine on the components of metabolic syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Frontiers in Pharmacology, 16, 1572197. DOI 10.3389/fphar.2025.1572197 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Badania głównie z Chin, u osób z zaburzeniami lipidów lub cukru; duża niejednorodność wyników.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie z instytucji medycyny chińskiej (China Academy of Traditional Chinese Medicine).
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
- łagodny Dolegliwości żołądkowo-jelitowe – Opisywano nudności, wymioty i zaparcia, choć w badaniach z placebo działania niepożądane nie były częstsze niż w grupie kontrolnej.
- umiarkowany Zmiany w bakteriach jelitowych – Przy dawkach od ok. 1 g dziennie u osób z cukrzycą typu 2 przybywało proteobakterii, a ubywało bakterii wytwarzających maślan – znaczenie tych zmian jest niepewne.
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (2)
W metaanalizie 12 badań z placebo działania niepożądane berberyny nie różniły się od placebo; autorzy przytaczają, że berberyna może powodować łagodne dolegliwości, takie jak nudności, wymioty i zaparcia. Dwa z 12 badań nie podały danych o bezpieczeństwie.
Liu D, Zhao H, Zhang Y, Hu J, Xu H. (2025). Efficacy and safety of berberine on the components of metabolic syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Frontiers in Pharmacology, 16, 1572197. DOI 10.3389/fphar.2025.1572197 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Krótkie badania (do ok. 5 miesięcy); nie analizowano interakcji z lekami.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W 7 badaniach z placebo (wszystkie z Chin, 0,1–1,2 g dziennie przez 12–104 tygodnie) berberyna zmieniała skład bakterii jelitowych; przy wyższych dawkach u osób z cukrzycą typu 2 obserwowano przyrost proteobakterii i spadek bakterii wytwarzających maślan. Autorzy zalecają ostrożność przy dawkach od 1 g dziennie, zwłaszcza u osób z zaburzeniami mikrobioty.
Candrea AR, Gavrilaș LI, Frumuzachi O, Mocan A, Babotă M, Crișan G. (2026). The Integrative Role of Berberine in Gut Microbiota Modulation and Cardiometabolic Outcomes: A Systematic Review of Randomised Clinical Trials. Nutrients, 18(12), 1858. DOI 10.3390/nu18121858 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Przegląd bez metaanalizy; różne metody badania mikrobioty; znaczenie zmian dla zdrowia niepewne.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.