GABA
Kwas gamma-aminomasłowy – główny hamujący neuroprzekaźnik w mózgu; w suplementach i żywności wzbogacanej (np. ryż, herbata).
Na co działa, a na co nie
Ograniczone dowody
Sen
GABA w kilku małych badaniach nieco skracała zasypianie, ale nie poprawiała innych parametrów snu. Dowody są bardzo ograniczone, a badania często powiązane z producentami.
Badani: zdrowi dorośli, w tym ze słabym snem, oraz osoby starsze (opis badań, nie wskazanie)
⚠ Źródło: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie badań nad snem 2 z 3 badań u osób ze słabym snem (stosowanie przez 1–4 tygodnie) wykazały krótszy czas zasypiania po GABA, a w trzecim był tylko trend; żadne nie wykazało poprawy wydajności snu, fazy REM ani liczby wybudzeń. Badania z ryżem wzbogaconym w GABA dawały pojedyncze, nietrwałe korzyści.
Hepsomali P, Groeger JA, Nishihira J, Scholey A. (2020). Effects of Oral Gamma-Aminobutyric Acid (GABA) Administration on Stress and Sleep in Humans: A Systematic Review. Frontiers in Neuroscience, 14, 923. DOI 10.3389/fnins.2020.00923 ↗
⚠ Powiązania z producentami (finansowanie lub autorzy)
- Bardzo małe badania; przegląd bez metaanalizy, dane wybierała jedna osoba.
- W 11 z 14 badań autorzy byli zatrudnieni w firmach; pierwsza autorka przeglądu pracuje w Unileverze, który pokrył opłatę za publikację.
Sprzeczne wyniki badań
Stres i nastrój
niepokój i napięcie
Wyniki badań nad GABA i stresem są niespójne – część pomiarów wskazywała na mniejszą reakcję stresową, część nie, a odczuwany stres zwykle się nie zmieniał.
Badani: głównie zdrowi młodzi i w średnim wieku dorośli (opis badań, nie wskazanie)
⚠ Źródło: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie badań nad stresem większość mierzyła reakcje układu nerwowego (zmienność rytmu serca, kortyzol), z wynikami częściowo korzystnymi, a częściowo przeciwnymi; wpływ na subiektywnie odczuwany stres był zwykle nieistotny. W 8-tygodniowym badaniu z ryżem z GABA poprawa spokoju po 4 tygodniach nie utrzymała się do końca badania.
Hepsomali P, Groeger JA, Nishihira J, Scholey A. (2020). Effects of Oral Gamma-Aminobutyric Acid (GABA) Administration on Stress and Sleep in Humans: A Systematic Review. Frontiers in Neuroscience, 14, 923. DOI 10.3389/fnins.2020.00923 ↗
⚠ Powiązania z producentami (finansowanie lub autorzy)
- Bardzo małe badania (często 7–30 osób), różne produkty i dawki; przegląd bez metaanalizy.
- W 11 z 14 badań autorzy byli zatrudnieni w firmach; pierwsza autorka przeglądu pracuje w Unileverze, który pokrył opłatę za publikację.
Dawkowanie
- Standard
- W badaniach nad stresem i snem od kilku do kilkudziesięciu mg GABA (często 20–100 mg), zwykle przyjmowane 30–60 minut przed pomiarem lub snem
- Uwagi
- Skutecznej dawki nie ustalono; badane produkty bardzo się różniły (suplementy, ryż, herbata, czekolada z GABA).
Źródła (1)
W 14 badaniach nad stresem i snem stosowano od ok. 2 mg (w herbacie) do kilkudziesięciu mg GABA (np. 20–50 mg w napojach, kapsułkach lub czekoladzie), zwykle jednorazowo lub przez 1–8 tygodni; skutecznej dawki nie dało się ustalić.
Hepsomali P, Groeger JA, Nishihira J, Scholey A. (2020). Effects of Oral Gamma-Aminobutyric Acid (GABA) Administration on Stress and Sleep in Humans: A Systematic Review. Frontiers in Neuroscience, 14, 923. DOI 10.3389/fnins.2020.00923 ↗
⚠ Powiązania z producentami (finansowanie lub autorzy)
- Małe badania o różnych produktach i schematach.
- Pierwsza autorka pracuje w Unileverze, który pokrył opłatę za publikację; pozostali otrzymywali finansowanie i honoraria od firm.
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
- łagodny Przejściowy spadek ciśnienia krwi – W części badań ciśnienie spadało umiarkowanie (poniżej 10%).
Toksyczność: Nie opisano poważnych działań niepożądanych przy dawkach do 18 g dziennie przez 4 dni ani przy 120 mg dziennie przez 12 tygodni; nie znaleziono zgłoszeń działań niepożądanych.
Przeciwwskazania
- Ciąża i karmienie piersią – brak badań; GABA może wpływać na hormony (np. hormon wzrostu, prolaktynę).
Leki
- Leki obniżające ciśnienie krwi niejasne – Łączenie może teoretycznie zwiększać ryzyko zbyt niskiego ciśnienia, bo GABA w części badań obniżała ciśnienie.
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (1)
W badaniach klinicznych nie opisano poważnych działań niepożądanych GABA przy dawkach do 18 g dziennie przez 4 dni ani przy 120 mg dziennie przez 12 tygodni; w części badań GABA przejściowo i umiarkowanie obniżała ciśnienie (poniżej 10%), więc łączenie z lekami na nadciśnienie może zwiększać ryzyko niedociśnienia. Brak badań w ciąży i podczas karmienia – zalecana ostrożność.
Oketch-Rabah HA, Madden EF, Roe AL, Betz JM. (2021). United States Pharmacopeia (USP) Safety Review of Gamma-Aminobutyric Acid (GABA). Nutrients, 13(8), 2742. DOI 10.3390/nu13082742 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Mało długich badań; dane o dużych dawkach z bardzo krótkich badań.
- Bez finansowania; autorzy (Farmakopea Amerykańska) deklarują brak konfliktów interesów.