Guarana
Proszek lub ekstrakt z nasion amazońskiego krzewu; głównym składnikiem czynnym jest kofeina, której ilość mocno różni się między produktami.
Na co działa, a na co nie
Ograniczone dowody
Stres i nastrój
zmęczenie i wypalenie
U osób z chorobą nowotworową guarana zmniejszała zmęczenie w jednej metaanalizie, ale dowody są niskiej jakości, a wcześniejsza analiza nie znalazła efektu.
Badani: osoby z chorobą nowotworową, głównie rakiem piersi (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 5 badań (269 osób z chorobą nowotworową, głównie rakiem piersi; przeważnie 75–100 mg guarany dziennie, najdłużej przez 90 dni) guarana zmniejszała zmęczenie związane z nowotworem (SMD −0,77, 95% CI −1,34 do −0,21), przy dużej niejednorodności (I² 78%) i niskiej pewności dowodów (GRADE). Wcześniejsza metaanaliza innego zespołu nie znalazła efektu.
Maselli-Schoueri JH, Aguiar Junior PN, del Giglio A. (2024). Natural supplementation to effectively treat cancer-induced fatigue: evidence of a meta-analysis on the use of guaraná. Revista da Associação Médica Brasileira, 70(10), e20240528. DOI 10.1590/1806-9282.20240528 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Mało małych badań; część włączonych danych to abstrakt i nieopublikowane wyniki; dwa badania z wynikiem negatywnym pominięto z braku danych.
- Starszy autor współtworzył część włączonych badań nad guaraną.
- Brak finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Ograniczone dowody
Koncentracja
Jednorazowa dawka guarany nieco skracała czas reakcji w testach umysłowych, ale nie poprawiała trafności odpowiedzi; łącznie efekt był pomijalny i mógł wynikać z kofeiny.
Badani: dorośli (średni wiek powyżej 30 lat) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 8 badań z placebo (328 dorosłych) guarana przyjęta jednorazowo nie poprawiała wyników testów umysłowych łącznie (g Hedgesa 0,076, 95% CI −0,025 do 0,176). Skracała czas reakcji (g 0,202, 95% CI 0,062–0,343), ale nie poprawiała trafności (g −0,077). Autorzy uważają, że efekt może wynikać z kofeiny w guaranie.
Hack B, Penna EM, Talik T, Chandrashekhar R, Millard-Stafford M. (2023). Effect of Guarana (Paullinia cupana) on Cognitive Performance: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 15(2), 434. DOI 10.3390/nu15020434 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Tylko 8 małych badań; jedno badanie w dużej mierze odpowiadało za różnicę między czasem reakcji a trafnością.
- Tylko efekt jednorazowej dawki; mało badań porównujących guaranę z taką samą dawką kofeiny.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i brak finansowania; jedno włączone badanie pochodzi z ich laboratorium.
Dawkowanie
- Standard
- W badaniach jednorazowo 37,5–500 mg guarany (zawierającej ok. 4–100 mg kofeiny); w badaniach nad zmęczeniem u chorych na raka zwykle 75–100 mg dziennie
- Uwagi
- Liczy się ilość kofeiny – sumuj ją z kawą, herbatą i napojami energetycznymi. Zawartość kofeiny w produktach z guaraną bywa różna i nie zawsze jest podana na etykiecie.
Źródła (1)
W 8 badaniach z placebo nad jednorazowym przyjęciem guarany (328 osób) stosowano 37,5–500 mg guarany (mediana ok. 222 mg), zawierającej 4,3–100 mg kofeiny; testy wykonywano 15–360 minut po przyjęciu. Nie stwierdzono zależności efektu od dawki.
Hack B, Penna EM, Talik T, Chandrashekhar R, Millard-Stafford M. (2023). Effect of Guarana (Paullinia cupana) on Cognitive Performance: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 15(2), 434. DOI 10.3390/nu15020434 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Tylko 8 małych badań; produkty z bardzo różną zawartością kofeiny.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i brak finansowania.
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
- umiarkowany Gorszy sen, niepokój, kołatanie serca – Działania wynikające z kofeiny w guaranie; już ok. 100 mg kofeiny blisko pory snu może u części osób wydłużyć zasypianie i skrócić sen.
Toksyczność: Według EFSA u zdrowych dorosłych nie budzi zastrzeżeń do 400 mg kofeiny dziennie ze wszystkich źródeł (rozłożone w ciągu dnia) i do 200 mg jednorazowo – do tych limitów wlicza się kofeina z guarany.
Przeciwwskazania
- Ciąża – łączna ilość kofeiny ze wszystkich źródeł do 200 mg dziennie.
- Dzieci i młodzież – do ok. 3 mg kofeiny na kg masy ciała dziennie.
- Choroby i szczególna wrażliwość na kofeinę – limity EFSA dotyczą osób zdrowych; skonsultuj się z lekarzem.
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (1)
EFSA wymienia guaranę jako jedno ze źródeł kofeiny. Dla zdrowych dorosłych nie budzą zastrzeżeń jednorazowe dawki kofeiny do 200 mg ze wszystkich źródeł oraz do 400 mg dziennie rozłożone w ciągu dnia; dla kobiet w ciąży limit wynosi 200 mg dziennie. Już 100 mg blisko pory snu może u części osób wydłużyć zasypianie i skrócić sen.
EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). (2015). Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA Journal, 13(5), 4102. DOI 10.2903/j.efsa.2015.4102 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Opinia dotyczy kofeiny, a nie innych składników guarany.
- Wnioski nie dotyczą osób chorych ani szczególnie wrażliwych na kofeinę.
- Opinia europejskiej agencji publicznej (EFSA) na zlecenie Komisji Europejskiej.