Astaksantyna
Czerwony barwnik (karotenoid) z mikroalg, nadający kolor łososiom i krewetkom; w suplementach reklamowany na skórę, regenerację i jako przeciwutleniacz.
Na co działa, a na co nie
Ograniczone dowody
Regeneracja
Astaksantyna nieznacznie obniżała markery uszkodzenia mięśni po wysiłku, ale nie poprawiała wydolności ani wyników sportowych.
Badani: sportowcy, aktywni dorośli, strażacy i osoby starsze (opis badań, nie wskazanie)
⚠ Źródło: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 24 badań z losowaniem (4–28 mg dziennie, 4 dni do 16 tygodni) astaksantyna obniżała kinazę kreatynową (SMD −0,45, 95% CI −0,83 do −0,07) i LDH (przy dużej niejednorodności), ale nie zmieniała markerów stresu oksydacyjnego i zapalenia (MDA, IL-6) ani nie poprawiała VO2max, wyników prób czasowych i maksymalnej mocy.
Liu S, Yao W, Wei Y, Azhati S, Wu Y, Zhong W i wsp. (2026). The Effects of Astaxanthin Supplementation on Exercise Recovery Biomarkers and Exercise Performance: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 18(10), 1570. DOI 10.3390/nu18101570 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Markery uszkodzenia mięśni to wskaźniki pośrednie; różne protokoły wysiłku i dawki.
- Finansowanie m.in. ze wspólnego laboratorium Uniwersytetu Pekińskiego i firmy Qingyan Boshi (żywienie skóry) oraz grantów uczelnianych; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Ograniczone dowody
Skóra, włosy, paznokcie
kondycja skóry
Astaksantyna przyjmowana doustnie nieco poprawiała nawilżenie i elastyczność skóry, ale nie zmniejszała istotnie zmarszczek; badań jest mało.
Badani: dorośli ze starzeniem się skóry (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie badań z placebo doustna astaksantyna poprawiała nawilżenie skóry (SMD 0,53) i jej elastyczność (SMD 0,77), ale nie zmniejszała istotnie głębokości zmarszczek (SMD −0,26, 95% CI −0,58 do 0,06).
Zhou X, Cao Q, Orfila C, Zhao J, Zhang L. (2021). Systematic Review and Meta-Analysis on the Effects of Astaxanthin on Human Skin Ageing. Nutrients, 13(9), 2917. DOI 10.3390/nu13092917 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Mało badań; część danych odczytywana z wykresów; duża niejednorodność dla elastyczności (I² 75%).
- Brak finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Badania tego nie potwierdzają
Serce i krążenie
lipidy we krwi
W metaanalizie 7 badań astaksantyna nie zmieniała cholesterolu ani triglicerydów.
Badani: dorośli zdrowi i z podwyższonymi triglicerydami (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 7 badań z losowaniem (280 osób, 4–20 mg dziennie) astaksantyna nie zmieniała istotnie cholesterolu całkowitego, LDL, HDL ani triglicerydów; glukoza nieznacznie, ale nieistotnie spadała.
Ursoniu S, Sahebkar A, Serban MC, Banach M. (2015). Lipid profile and glucose changes after supplementation with astaxanthin: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Archives of Medical Science, 11(2), 253–266. DOI 10.5114/aoms.2015.50960 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Mało małych badań.
- Metaanaliza bez finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Dawkowanie
- Standard
- W UE dopuszczona w suplementach do 8 mg dziennie; w badaniach sportowych stosowano 4–28 mg dziennie przez 4 dni do 16 tygodni
- Uwagi
- Limit 8 mg dziennie EFSA uznała za bezpieczny dla dorosłych łącznie z astaksantyną z ryb i owoców morza.
Źródła (1)
EFSA oceniała stosowanie astaksantyny w suplementach w maksymalnej dawce 8 mg dziennie; dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) wynosi 0,2 mg/kg masy ciała.
EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Castenmiller J, de Henauw S i wsp. (2020). Safety of astaxanthin for its use as a novel food in food supplements. EFSA Journal, 18(2), e05993. DOI 10.2903/j.efsa.2020.5993 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Ocena bezpieczeństwa, nie skuteczności.
- Opinia europejskiej agencji publicznej (EFSA) na zlecenie Komisji Europejskiej.
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
Toksyczność: EFSA (2020): 8 mg dziennie z suplementów plus astaksantyna z diety jest bezpieczne dla dorosłych; młodzież 14–17 lat osiąga dopuszczalne dzienne spożycie (0,2 mg/kg masy ciała), a u młodszych dzieci jest ono przekraczane.
Przeciwwskazania
- Dzieci i młodzież – przy 8 mg dziennie z suplementu przekraczają bezpieczną dawkę dzienną (ADI).
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (1)
Łączne spożycie astaksantyny z diety (ryby, skorupiaki) i 8 mg dziennie z suplementów jest bezpieczne dla dorosłych. Młodzież 14–17 lat osiąga dopuszczalne dzienne spożycie, u dzieci 10–13 lat jest ono przekroczone o 28%, a u niemowląt nawet kilkakrotnie.
EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Castenmiller J, de Henauw S i wsp. (2020). Safety of astaxanthin for its use as a novel food in food supplements. EFSA Journal, 18(2), e05993. DOI 10.2903/j.efsa.2020.5993 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- ADI wyznaczone głównie na podstawie badań na zwierzętach.
- Opinia europejskiej agencji publicznej (EFSA) na zlecenie Komisji Europejskiej.