Kwercetyna
Flawonoid obecny m.in. w cebuli, jabłkach i herbacie; w suplementach zwykle w dawkach znacznie wyższych niż w diecie.
Na co działa, a na co nie
Ograniczone dowody
Regeneracja
Kwercetyna (zwykle 1000 mg dziennie przez ponad tydzień) może zmniejszać zakwasy i uszkodzenie mięśni po intensywnym wysiłku, ale badania są małe i wszystkie miały zastrzeżenia metodologiczne.
Badani: osoby nietrenujące i wytrenowane, głównie młodzi mężczyźni (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 13 badań (249 osób – od nietrenujących po dobrze wytrenowanych, głównie młodych mężczyzn; prawie zawsze 1000 mg kwercetyny dziennie) kwercetyna zmniejszała zakwasy tuż po i do 24 godzin po wysiłku (SMD −1,33, 95% CI −2,57 do −0,09), obniżała kinazę kreatynową 24–48 godzin po wysiłku (SMD −1,15) i stres oksydacyjny, ale nie wpływała na interleukinę 6.
Rojano-Ortega D, Peña-Amaro J, Berral-Aguilar AJ, Berral-de la Rosa FJ. (2023). Quercetin supplementation promotes recovery after exercise-induced muscle damage: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Biology of Sport, 40(3), 813–825. DOI 10.5114/biolsport.2023.121320 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- We wszystkich badaniach pewne zastrzeżenia co do ryzyka błędu (brak opisu randomizacji); małe próby (5–20 osób w grupie).
- Bardzo duża niejednorodność wyników dla zakwasów (I² 87%); nie oceniono stronniczości publikacji.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; praca nie podaje źródeł finansowania.
Ograniczone dowody
Serce i krążenie
ciśnienie krwi
Kwercetyna nieznacznie obniżała ciśnienie krwi (o ok. 3 mmHg), głównie w dawkach od 500 mg dziennie; badań było jednak niewiele.
Badani: dorośli głównie bez nadciśnienia; 100–1000 mg dziennie przez 4–10 tygodni (opis badań, nie wskazanie)
⚠ Źródło: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 7 badań z placebo (587 osób) kwercetyna obniżała ciśnienie skurczowe o 3,0 mmHg (95% CI −5,8 do −0,3) i rozkurczowe o 2,6 mmHg. Spadek był istotny przy dawkach od 500 mg dziennie (−4,5 mmHg skurczowe), a przy niższych nie.
Serban MC, Sahebkar A, Zanchetti A, Mikhailidis DP, Howard G, Antal D i wsp. (2016). Effects of Quercetin on Blood Pressure: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Journal of the American Heart Association, 5(7), e002713. DOI 10.1161/JAHA.115.002713 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Tylko 7 badań; porównanie dawek pośrednie i nieistotne; znaczenie kliniczne niejasne.
- Metaanaliza bez finansowania; część autorów współpracowała z firmami farmaceutycznymi.
Dawkowanie
- Standard
- W badaniach klinicznych zwykle 500–1000 mg dziennie w dawkach podzielonych; z diety człowiek dostaje ok. 5–100 mg dziennie
- Uwagi
- Kwercetyna słabo się wchłania (ok. 3–17% dawki). Efekt na ciśnienie obserwowano głównie przy dawkach od 500 mg dziennie.
Źródła (1)
Z diety człowiek dostaje zwykle 5–100 mg kwercetyny dziennie. W badaniach klinicznych stosuje się 500–1000 mg dziennie w dawkach podzielonych, a w suplementach 50–500 mg na porcję.
Frenț OD, Stefan L, Morgovan CM, Duteanu N, Dejeu IL, Marian E, Vicaș L, Manole F. (2024). A Systematic Review: Quercetin-Secondary Metabolite of the Flavonol Class, with Multiple Health Benefits and Low Bioavailability. International Journal of Molecular Sciences, 25(22), 12091. DOI 10.3390/ijms252212091 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Przegląd o szerokim zakresie, w dużej części opisowy.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
Toksyczność: W badaniach z losowaniem (do kilku miesięcy) kwercetyna była dobrze tolerowana, bez poważnych działań niepożądanych; brakuje badań długotrwałych przy dawkach wielokrotnie wyższych niż w diecie.
Przeciwwskazania
- Ciąża i karmienie piersią.
- Choroby nerek.
Leki
- Antybiotyki z grupy chinolonów (np. cyprofloksacyna, lewofloksacyna) osłabia działanie leku – Kwercetyna działa w tym samym miejscu co te antybiotyki i może osłabiać ich skuteczność.
- Leki rozkładane przez enzym CYP3A4 (np. niektóre statyny i leki przeciwdepresyjne) nasila działanie leku – Kwercetyna hamuje CYP3A4, więc może zwiększać stężenie tych leków we krwi i ryzyko ich działań niepożądanych.
- Leki immunosupresyjne i inne substraty glikoproteiny P niejasne – Kwercetyna może zmieniać ich wchłanianie i stężenie we krwi.
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (2)
Kwercetyna jest przeciwwskazana w ciąży, podczas karmienia piersią i przy chorobach nerek. Może osłabiać działanie antybiotyków chinolonowych (cyprofloksacyna, lewofloksacyna), hamuje enzym CYP3A4 – co może zwiększać stężenie i toksyczność m.in. niektórych statyn i leków przeciwdepresyjnych – i wpływa na leki będące substratami glikoproteiny P (np. immunosupresyjne).
Frenț OD, Stefan L, Morgovan CM, Duteanu N, Dejeu IL, Marian E, Vicaș L, Manole F. (2024). A Systematic Review: Quercetin-Secondary Metabolite of the Flavonol Class, with Multiple Health Benefits and Low Bioavailability. International Journal of Molecular Sciences, 25(22), 12091. DOI 10.3390/ijms252212091 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Interakcje opisane na podstawie badań mechanizmów i farmakokinetyki, nie dużych badań klinicznych.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
We wszystkich 7 badaniach z losowaniem uwzględnionych w metaanalizie (587 osób) doustna kwercetyna była bezpieczna i dobrze tolerowana, bez poważnych działań niepożądanych. Autorzy zalecają badania długotrwałe, bo dawki stosowane w badaniach są 10–60 razy wyższe niż przeciętne spożycie z diety, oraz sprawdzenie interakcji z lekami na nadciśnienie.
Serban MC, Sahebkar A, Zanchetti A, Mikhailidis DP, Howard G, Antal D i wsp. (2016). Effects of Quercetin on Blood Pressure: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Journal of the American Heart Association, 5(7), e002713. DOI 10.1161/JAHA.115.002713 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Badania krótkie; działania niepożądane nie były analizowane zbiorczo.
- Metaanaliza bez finansowania; część autorów współpracowała z firmami farmaceutycznymi (wykłady, badania, rady doradcze).